Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
THUỐC CÁI

chất liệu màu chế biến từ đất đá, thực vật bằng phương pháp thủ công, chuyên dùng trong việc in và vẽ tranh dân gian. Màu TC phụ thuộc vào tình hình khai thác nguyên vật liệu, thường có: 1) Đen: chế từ than lá tre bằng cách đem lá tre, rơm đốt thành than, trộn đều trong nước, ngâm cho mục, lọc bỏ cặn, khi dùng đun với hồ nếp. 2) Trắng: bột tán nhỏ từ vỏ con điệp (một loài trai biển) phơi trong mưa nắng, thành vôi hà, bóp thành nắm khi dùng hoà tan với hồ nếp. 3) Đỏ: đá màu nâu hoa hiên giã nhỏ ngâm vào nước để thôi màu, lọc bỏ cặn; gỗ vang, thả trong nước thật sôi để màu gỗ thôi ra. 4) Vàng: hoa hoè rang khô, giã nhỏ cho vào nồi nấu kĩ. 5) Xanh chàm: lá chàm tươi vò nát đun sôi, để lâu cho toát ra hết màu, vv. Về sau TC được gia tăng nhờ một số màu phẩm ngoại nhập như tía, cánh sen, xanh lục, vv.

Tìm được 986 bản ghi

TĨNH VẬT

loại hình hội hoạ độc lập chuyên vẽ các vật bất động: hoa, quả, đồ dùng gia đình (lọ, bình, đĩa bát, dao, cốc, chén...).

Trong hội hoạ cổ Trung Hoa, TV được xếp vào tranh hoa - điểu (hoa - chim), một trong ba loại hình cùng với tranh nhân vật và tranh sơn thuỷ. Bức tranh "Sáu quả hồng" của Mục Khê, bức "Tĩnh vật" của Xêdan rất nổi tiếng. Ở Tây Âu, TV được lên ngôi với hội hoạ Hà Lan từ thế kỉ 17.

 

 

Tĩnh vật

"Tĩnh vật" (sơn dầu; 1898 - 99), P. Xêdan

 

TÍNH ĐỒ HOẠ

tính chất chủ đạo của đường nét trong cách xử lí tranh, tượng, hình vẽ, tác phẩm trang trí... hoặc trong một hiện tượng thị giác, cảnh trí thiên nhiên. TĐH biểu hiện qua những nét dứt khoát, tách bạch và sự tương phản đậm nhạt phân bố ranh giới giữa hình và nền xung quanh. Ngày nay, TĐH cũng thể hiện cả trong các tác phẩm hội hoạ, điêu khắc.

THUỐC CÁI

chất liệu màu chế biến từ đất đá, thực vật bằng phương pháp thủ công, chuyên dùng trong việc in và vẽ tranh dân gian. Màu TC phụ thuộc vào tình hình khai thác nguyên vật liệu, thường có: 1) Đen: chế từ than lá tre bằng cách đem lá tre, rơm đốt thành than, trộn đều trong nước, ngâm cho mục, lọc bỏ cặn, khi dùng đun với hồ nếp. 2) Trắng: bột tán nhỏ từ vỏ con điệp (một loài trai biển) phơi trong mưa nắng, thành vôi hà, bóp thành nắm khi dùng hoà tan với hồ nếp. 3) Đỏ: đá màu nâu hoa hiên giã nhỏ ngâm vào nước để thôi màu, lọc bỏ cặn; gỗ vang, thả trong nước thật sôi để màu gỗ thôi ra. 4) Vàng: hoa hoè rang khô, giã nhỏ cho vào nồi nấu kĩ. 5) Xanh chàm: lá chàm tươi vò nát đun sôi, để lâu cho toát ra hết màu, vv. Về sau TC được gia tăng nhờ một số màu phẩm ngoại nhập như tía, cánh sen, xanh lục, vv.

THUẦN KHIẾT

thuật ngữ dùng để chỉ xu hướng nghệ thuật chủ trương một trật tự hoàn chỉnh, màu sắc tiết độ minh bạch, vô tư tuyệt đối, không dựa dẫm vào đề tài. Thuật ngữ được hoạ sĩ Pháp Ôzăngfăng (A. Ozenfant; 1868 - 1966) dùng đầu tiên trên tạp chí "Êlăng" (l’Elan) năm 1916: "chủ nghĩa lập thể là một trào lưu thuần khiết". Ngày nay, TK là biến thiên của chủ nghĩa lập thể trong mọi ngành nghệ thuật, nhất là trong kiến trúc.

THOOCVANXEN B.

[Berthel Thorvaldsen; hiệu: Anbato (Albarto); 1768/70 - 1844], nhà điêu khắc Đan Mạch. Sống nhiều năm ở Rôma, chịu ảnh hưởng lí thuyết của nhà sử học nghệ thuật Đức Vinkenman (J.W. Winckelmann). Là người sùng mộ nghệ thuật cổ Hi Lạp, tuyên truyền cho chủ nghĩa tân cổ điển. Tác phẩm Thoocvanxen có vẻ đẹp lạnh lùng, dù là đề tài thần thoại, tôn giáo hay các nhân vật cụ thể, tiêu biểu.

Thoocvanxen B.

"Ganymet và Chim đại bàng"  (đá hoa, 1817)

 

 

THỔ CẨM

loại hàng thủ công của nhiều dân tộc ít người ở Việt Nam, dệt bằng sợi bông, gai nhuộm chàm có cài hoa văn nhuộm phẩm màu tự nhiên. Là hàng dệt công phu, đẹp như gấm (cẩm) của người địa phương miền núi (thổ dân). TC hiện nay dùng để chỉ loại hàng dệt thủ công trang trí màu sắc rực rỡ, đôi khi khổ rộng (không hạn chế từng vuông khoảng 0,25 x 0,25 m như loại TC xưa) phát triển thành khăn bàn, khăn quàng cổ, túi đeo, vv. Hoa văn TC chủ yếu hình chim thú, hoa lá được kỉ hà hoá trong từng ô vuông nhỏ, cân đối.

THÍ

lớp sơn độn trong khâu làm vóc, trước lớp sơn quang, để tạo sự phẳng nhẵn cho mặt sản phẩm. Người ta dùng sơn chín loại trung bình để sơn T. Phải qua nhiều lớp sơn T, mỗi lớp phải mài phẳng rồi mới sơn tiếp thì sơn quang mới đẹp.

THÊU

x. Nghệ thuật thêu.

"THỊ GIẢ"

pho tượng bằng gỗ, có chiều cao trung bình từ 40 đến 60 cm. Cũng có "TG" có chiều cao 1,5 m như "TG" Chùa Dâu, nhưng rất hiếm. Tượng "TG" được tả thực y phục nghiêm chỉnh, đôi khi diêm dúa, có nét mặt phúc hậu, đầy đặn của một phụ nữ nông thôn dân dã. "TG" luôn được tạc ở tư thế bê bình hoa, bê hộp cầm quạt, một số "TG" tay lại thu trong vạt áo trước ngực. Tượng "TG" thường được tô sơn màu rực rỡ. "TG" ở Chùa Dâu, Bút Tháp, Chùa Chanh là những tượng đẹp được sơn son thếp vàng, điển hình cho tượng chân dung của nghệ thuật điêu khắc cổ Việt Nam thế kỉ 17. "TG" trên Phật điện thường ở vị trí kín đáo, lẩn khuất sau những tượng chính, theo đúng nghĩa theo hầu đức Phật. Theo từ nguyên, "TG" là khái niệm chỉ những người đàn bà trong làng mộ đạo tự nguyện vào chùa giúp việc đèn hương, quét dọn, làm cỗ chay, chăm sóc cây cối, vườn tược, vv.