Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
THỦ NGỮ

ngôn ngữ bằng tay, một hình thức ngôn ngữ của những người điếc - câm. Trong TN, mỗi chữ cái, mỗi dấu, số, vv. được biểu thị bằng một kí hiệu hợp bởi vị trí và vận động của các ngón tay, vì vậy, TN còn gọi là chữ cái ngón tay. Khi cần giao tiếp thì ghép các kí hiệu ngón tay lại theo quy tắc chữ viết.

Tìm được 593 bản ghi

TINH THẦN

đối lập với phạm trù vật chất, tuy rất gắn bó với vật chất, nói lên một phương thức tồn tại của đối tượng được phản ánh trong tâm lí con người, là chức năng của vật chất có tổ chức cao, là kết quả phản ánh thực tiễn. Với tư cách là những hình tượng cảm tính và lí tính, TT mang trong nó những đặc điểm lịch sử - xã hội của con người. Về nguồn gốc, ban đầu TT chỉ là sự phản ánh của vật chất, tuy nhiên TT có tính độc lập tương đối của nó và trở thành nguồn động lực tích cực, quyết định đối với hoạt động sống của con người và của cộng đồng, xã hội. Nhờ có TT, con người chẳng những có thể phản ánh hiện thực, mà còn có thể cải biến hiện thực trong ý thức mình cũng như trên thực tế, ảnh hưởng tích cực đến tồn tại xã hội, đến hoạt động thực tiễn của con người.

Trong triết học, khái niệm TT thường được dùng đồng nghĩa với khái niệm ý thức và tư duy. Các nhà duy tâm phân biệt TT chủ quan với TT khách quan. Các nhà duy tâm khách quan coi TT là ý thức tách ra khỏi con người và trở thành một lực lượng độc lập, nguồn gốc của thế giới vật chất. Các nhà duy tâm chủ quan coi ý thức của cá nhân, của chủ thể (TT chủ quan) là cái có trước và sản sinh ra thế giới vật chất. Các nhà duy vật cổ đại coi TT là một bộ phận có lí tính nhất của linh hồn tràn đầy thể xác. Các nhà duy vật siêu hình thế kỉ 17 - 18 ở Châu Âu hiểu TT là tổng hợp các cảm giác. Chủ nghĩa duy vật biện chứng bác bỏ quan niệm coi TT là một lực lượng độc lập và sáng tạo ra vật chất, nhưng cũng không quy TT chỉ vào tổng số đơn giản các cảm giác. Chủ nghĩa duy vật biện chứng khẳng định rằng TT là chức năng của loại vật chất đặc biệt, có tổ chức cao, là kết quả của hoạt động vật chất, lịch sử xã hội con người. Đời sống TT của xã hội phản ánh điều kiện sinh sống vật chất của xã hội và có tác động trở lại đời sống xã hội và hoạt động thực tiễn của con người.


 

TÌNH BẠN

mối quan hệ thân tình giữa những người gần gũi nhau về tâm hồn, có nhiều điểm hợp nhau, tin nhau, tôn trọng nhau, thông cảm, sẵn sàng giúp đỡ nhau và có khi xả thân vì nhau. Nội dung và chức năng của TB thay đổi theo lứa tuổi. TB tuổi thơ gắn bó với nhau trên cơ sở hoạt động chung, đến tuổi thiếu niên, TB trở thành một nhu cầu cấp thiết để giao lưu tâm tình và từ tuổi trưởng thành, TB gắn bó hai hoặc vài người trên cơ sở cùng chung lí tưởng, thế giới quan, hứng thú, nhu cầu, vv. Trong đó, mỗi người tìm thấy ở bạn mình một cái "tôi" thứ hai lí tưởng.

THỦ NGỮ

ngôn ngữ bằng tay, một hình thức ngôn ngữ của những người điếc - câm. Trong TN, mỗi chữ cái, mỗi dấu, số, vv. được biểu thị bằng một kí hiệu hợp bởi vị trí và vận động của các ngón tay, vì vậy, TN còn gọi là chữ cái ngón tay. Khi cần giao tiếp thì ghép các kí hiệu ngón tay lại theo quy tắc chữ viết.

THÔNG MINH

chất lượng trí tuệ, một cấu trúc động, tương đối độc lập của các thuộc tính nhận thức của nhân cách, được hình thành và thể hiện trong hoạt động, do tố chất bẩm sinh, những điều kiện văn hoá - lịch sử quy định. TM chủ yếu bảo đảm cho sự tác động qua lại có hiệu quả nhất đối với một hoạt động tương ứng (TM trong học tập, TM cuộc đời...). Trong nghiên cứu tâm lí, chỉ số thông minh được đo bằng chỉ số IQ, IQ = 100% là người bình thường; người có IQ > 130% là người khá thông minh.

THIẾU NIÊN

trẻ em thuộc lứa tuổi từ 11 đến 15, tương ứng với độ tuổi học sinh trung học cơ sở. Trong tâm lí học, TN được xem là thời kì chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành. Hiện tượng dậy thì là sự kiện trung tâm trong sự phát triển thể chất của TN.

THIẾT BỊ DẠY HỌC

x. Phương tiện dạy học.

THI TỐT NGHIỆP

kì thi kết thúc cấp học, khoá học, môn học, thi tốt nghiệp tiểu học, phổ thông cơ sở, phổ thông trung học, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học, cao học, vv. Học sinh đủ điều kiện tốt nghiệp theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo được cấp giấy chứng nhận hoặc bằng tốt nghiệp; từ bậc trung học phổ thông trở lên là bằng tốt nghiệp quốc gia.

THI CHUYỂN CẤP

kì thi của ngành học phổ thông cho thí sinh chuyển từ bậc học thấp lên bậc học cao. Có TCC cho học sinh đã tốt nghiệp trung học cơ sở tuyển vào trường trung học; xu thế chung hiện nay là kết hợp thi tốt nghiệp hết cấp với TCC.

THI BÌNH HỘI

(cg. Nhị hình hội), tên gọi một loại hội kín của nông dân Nam Bộ vào đầu thế kỉ 20. Hình thức mang màu sắc mê tín, nhưng thực tế là yêu nước chống Pháp. Phát triển rộng khắp Miền Nam, song mỗi nơi có một tổ chức và tên gọi khác nhau, như Nghĩa Hoà hội của Võ Văn Dưới ở Mỹ Lợi (Mỹ Tho), Duy Tân hội của Huỳnh Phát Đạt ở Thới Sơn (Mỹ Tho), Ái Quốc hội ở Sa Đéc, vv. TBH là tổ chức của Nguyễn Văn Thánh, gồm 15 hội viên, hoạt động ở tỉnh Mỹ Tho.

THÌ

thời kì lứa tuổi có khả năng cao nhất, thuận lợi nhất để phát triển một cách tối ưu, có hiệu quả nhất những thuộc tính hoặc quá trình tâm lí nhất định trong cuộc đời của một con người, bỏ qua thời kì này có thể sẽ ảnh hưởng không hay đến sự phát triển của con người. Chẳng hạn, T phát triển ngôn ngữ của trẻ em là 1,5 - 3 tuổi. Vì thế, dạy cái gì đó quá sớm, hoặc quá muộn đều ít có hiệu quả, sẽ ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển tâm lí của trẻ. Cho nên, vấn đề quan trọng là dạy đúng lúc, đúng T.