Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Tìm được 5 bản ghi

KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG

cuộc nổi dậy của nhân dân Âu Lạc bùng nổ vào tháng 3 năm 40, do Trưng Trắc (có chồng là Thi Sách, bị quan đô hộ Đông Hán là Tô Định giết) cùng em là Trưng Nhị - con gái lạc tướng huyện Mê Linh - lãnh đạo, nhằm lật đổ ách đô hộ của nhà Đông Hán, dựng lại cơ nghiệp của các vua Hùng. Từ trung tâm Mê Linh thuộc quận Giao Chỉ (vùng đất Ba Vì - Tam Đảo ngày nay), sau cuộc hội thề tụ nghĩa ở Hát Môn (Phúc Thọ, Hà Tây), nghĩa quân tấn công đô uý trị nhà Hán ở Giao Chỉ trên đất Mê Linh, đánh chiếm quận trị Giao Chỉ ở Luy Lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh). Quân Đông Hán phải rút chạy về nước. Thái thú Tô Định phải lẩn trốn về Nam Hải (Quảng Đông - Trung Quốc). Cuộc khởi nghĩa lan rộng, được nhân dân các quận Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố, Uất Lâm hưởng ứng, hạ 65 thành, chiếm các quận huyện. Khởi nghĩa thắng lợi, Trưng Trắc lên làm vua, đóng đô ở Mê Linh. Hè năm 42, nhà Đông Hán sai Mã Viện đem 2 vạn quân chủ lực, 2 nghìn xe thuyền sang xâm lược. Trong cuộc chiến đấu chống giặc ở Lãng Bạc, quân của Hai Bà bị thiệt hại nặng, phải lui về Cổ Loa, rồi Cấm Khê (chân núi Ba Vì - Hà Tây) lập căn cứ chống giữ. Sau một năm chiến đấu quyết liệt, Hai Bà đã hi sinh vào mùa hè năm 43.

HỘI ĐỀN HAI BÀ TRƯNG

lễ hội truyền thống tưởng nhớ cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng chống ngoại xâm năm 40 sCn. Nhiều địa phương mở hội. Tiêu biểu: hội đền Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, mở từ ngày 3 đến ngày 6.2 âm lịch; hội đền Mê Linh, làng Hạ Lôi, tỉnh Vĩnh Phúc mở ngày 6 tháng giêng âm lịch, có rước tập trận (đội nam gồm 150 chàng trai, áo dài đen quần trắng, thắt lưng đỏ; đội nữ gồm 150 cô gái, áo dài nâu, váy đen); hội đền Hát Môn, huyện Phúc Thọ, Hà Tây, mở một năm ba lần, tương truyền ứng với những ngày đặc biệt trong cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng (6.3 âm lịch, tế bánh trôi nước; ngày4. 9 âm lịch, kéo cờ, giết trâu, diễn lại tích Hai Bà Trưng khao quân; ngày 24.12 âm lịch, rước kiệu).


Hội đền Hai Bà Trưng

HAI BÀ TRƯNG

quận nội thành Hà Nội. Diện tích 14,5 km2. Gồm 25 phường (Nguyễn Du, Lê Đại Hành, Bùi Thị Xuân, Phố Huế, Ngô Thì Nhậm, Phạm Đình Hồ, Đồng Nhân, Đông Mác, Bạch Đằng, Thanh Lương, Thanh Nhàn, Cầu Dền, Bách Khoa, Bạch Mai, Quỳnh Lôi, Quỳnh Mai, Vĩnh Tuy, Minh Khai, Trương Định, Đồng Tâm, Tương Mai, Giáp Bát, Mai Động, Tân Mai, Hoàng Văn Thụ). Dân số 356.500 (1999). Tập trung nhiều xí nghiệp thuộc các ngành: dệt, cơ khí, vật liệu xây dựng, vv. Có công viên Lênin, hồ Bảy Mẫu, đền Hai Bà Trưng. v.v. Tập trung các trường đại học: Bách khoa, Kinh tế quốc dân, Xây dựng; các bệnh viện: Hữu nghị, Quân y 108, v.v.

Là quận của thành phố Hà Nội từ 1954, được mở rộng nhiều lần; từ 1961, gọi là khu; từ 1982 đến nay, gọi là quận.

ĐỀN HAI BÀ TRƯNG

đền thờ hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị, được xây dựng năm 1160 (thời nhà Lý), tại phường Bố Cái, phía đông nam kinh thành Thăng Long, theo truyền thuyết là nơi đã vớt được tượng Hai Bà bằng đá trôi xuôi theo Sông Hồng. Năm 1819, đền được chuyển về địa điểm hiện nay ở phố Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng. Kiến trúc đền chính kiểu chữ "công" (工), phía trước là toà đại bái, phía sau là toà hậu cung được nối với nhau bằng nhà tiền tế. Đền đã qua nhiều lần trùng tu. ĐHBT hằng năm mở hội vào ngày 6 tháng 2 âm lịch, kỉ niệm ngày rước tượng Hai Bà Trưng từ sông lên bờ và lập đền thờ tại nơi này.

Ngoài ra còn có đền Hạ Lôi thuộc huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc, nơi sinh của Hai Bà; đền Hát Môn thuộc huyện Phúc Thọ, tỉnh Hà Tây, nơi Hai Bà tụ nghĩa đều thờ Hai Bà. Xt. Hội đền Hai Bà Trưng.

 


Đền Hai Bà Trưng