Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
DI CHUYỂN KHẢ DĨ

(cg. di chuyển ảo, chuyển vị ảo, chuyển vị khả dĩ), các di chuyển vô cùng bé mà các chất điểm của cơ hệ có thể thực hiện (từ vị trí và tại thời điểm đang xét) phù hợp với các liên kết đặt lên cơ hệ (x. Liên kết cơ). DCKD là khái niệm thuần tuý hình học không phụ thuộc vào lực tác dụng. Vd. một chất điểm chuyển động trên một mặt cong, DCKD của nó tại thời điểm t (ứng với vị trí M nào đó trên mặt cong) là tập hợp tất cả các di chuyển nguyên tố từ vị trí M và nằm trong mặt phẳng tiếp xúc với mặt cong tại M. Các di chuyển khác, vd. các di chuyển thẳng góc với mặt phẳng tiếp xúc với mặt cong tại M không phải là những DCKD, vì nó không phù hợp với liên kết là chất điểm phải luôn luôn nằm trên mặt cong. Khái niệm DCKD áp dụng cho cả trường hợp chất điểm đứng yên và chuyển động. Nếu liên kết không thay đổi theo thời gian, tức là liên kết dừng, thì di chuyển thật vô cùng bé của chất điểm từ vị trí M thuộc vào tập hợp các DCKD. DCKD của cơ hệ là tập hợp các DCKD của các chất điểm thuộc hệ. Khái niệm DCKD được sử dụng để tìm số bậc tự do của cơ hệ, thành lập các điều kiện cân bằng (x. Nguyên lí di chuyển khả dĩ) và các phương trình cân bằng và chuyển động của cơ hệ [x. Lagrăng (Phương trình loại II)].