Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TÍNH LÚN SẬP

(cg. tính lún do tẩm ướt), khả năng lún nhiều và đột ngột của một số loại đất do bị nước tẩm ướt; có thể vẫn biểu hiện khi đã được nén chặt dưới tác dụng của tải trọng. TLS là một trong những tính chất đặc trưng của hoàng thổ và đất dạng hoàng thổ. Khi khô, chúng có thể cứng, có độ bền và khả năng chịu tải tương đối lớn; nhưng khi bị nước tẩm ướt, chúng giảm thể tích đáng kể, bị phá huỷ hoàn toàn kết cấu, bị lún nhiều và đột ngột.

Đất được coi là lún sập, khi mức độ bão hoà G < 0,8="" và="" chỉ="" tiêu="" lún="" sập="" (ls),="" xác="" định="" theo="" công="" thức="" dưới="" đây="" nhỏ="" hơn="" những="" trị="" số="" ghi="" ở="" bảng="">:

                                               LS =

trong đó eo là hệ số rỗng của đất có kết cấu tự nhiên và độ ẩm tự nhiên; ech - hệ số rỗng tương ứng với độ ẩm ở giới hạn chảy Wch và được xác định theo công thức:

                                             ech = Wch

 trong đó γr - khối lượng riêng của đất; γw - khối lượng riêng của nước, lấy bằng 1g/cm3.

 Bảng 1

Số dẻo của đất Id

0,01   Id  <>

0,10   Id <>

0,14   Id <>

Chỉ tiêu LS

0,10

0,17

0,24

 

Chỉ tiêu LS được xác định theo công thức trên, chỉ dùng để xếp sơ bộ đất vào loại có TLS. Biến dạng lún sập được xét đến, khi giá trị lún sập tương đối (tỉ số giữa lượng giảm chiều cao mẫu đất thí nghiệm nén lún do tẩm ướt và chiều cao ban đầu) δe.s 0,01.

Để xây dựng trên đất có TLS, áp dụng nhiều biện pháp: ngăn ngừa sự tẩm ướt; dùng móng sâu cắt qua đất có TLS; nén chặt, gia cố, tẩm ướt trước, thay thế đất; dùng các kết cấu nhà và công trình ít nhạy với độ lún sập chênh lệch (làm khe lún, tăng độ cứng của công trình, tăng diện tích đáy móng).