Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CACXTƠ

(A. karst, gọi theo tên một cao nguyên đá vôi có nhiều hang động ở phía tây bắc Xecbia và Môntênêgrô, cao 643 m), hiện tượng địa chất diễn ra do sự hoà tan, rửa lũa và tích tụ của các đá dễ hoà tan như đá vôi, đolomit, thạch cao, muối mỏ, vv. Hiện tượng C phổ biến nhất là ở các vùng núi đá vôi. Nước ngầm và nước trên mặt có chứa CO2 trở thành axit cacbonic hoà tan mạnh đá vôi thành Ca(HCO3)2 rồi bị cuốn trôi đi, do đó hình thành các hang động, các địa hình đặc trưng như đá tai mèo (carư), phễu C, giếng C, vv. Khi gặp điều kiện thoáng khí, CaCO3 sẽ kết tủa lại. Phản ứng của quá trình hình thành C như sau:

H2O + CO2 → H2CO3 → (H+, HCO3)

HCO3 + CaCO3 → Ca(HCO3)2 → CaCO3↓ + H2O + CO2

Hoạt động C tạo thành nhũ đá, măng đá, chuông đá trong các hang động. Các hang động, sông ngầm cũng là kết quả của hoạt động C ở những vùng đá vôi như động Phong Nha (Quảng Bình), Nhị Thanh, Tam Thanh (Lạng Sơn), Hương Tích (Hà Tây), vv. Hang động C ngầm là hiểm hoạ đối với các công trình xây dựng trong vùng đá vôi. Việc xử lí chúng nhiều khi rất phức tạp và tốn kém. Mặt khác, C cũng tạo nên những cảnh đẹp kì vĩ như ở vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), hoặc ở Hoa Lư (Ninh Bình).