Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
QUY TẮC PHA CỦA GHIPXƠ

(cg. quy tắc tướng của Ghipxơ), một hệ thống hoá lí khép kín gồm nhiều hợp phần có thể tồn tại ở các pha (tướng) khác nhau tuỳ theo sự thay đổi của nhiệt độ, áp suất và nồng độ của hợp phần trong hệ thống.

         QTPCG cho ta biết mối quan hệ giữa số lượng pha (tướng), số hợp phần và số bậc tự do của hệ,  theo công thức:

ω = C + 2 – φ     (1)

trong công thức này ω chỉ số bậc tự do hay độ biến thiên của hệ thống theo nhiệt độ, áp suất, nồng độ; C - số các hợp phần tồn tại trong hệ thống;  φ - số (pha) tướng.

         Trong trường hợp hệ thống cô đặc, không có chất ở thể hơi, thì công thức sẽ viết dưới dạng:

ω = C + 1 – φ     (2)

  Vd. Ở nhiệt độ cao hơn 1.713oC, silic oxit SiO2 ở trạng thái nước (tướng nước). Khi nhiệt độ hạ xuống 1.713oC, xuất hiện tướng rắn: cristobalit. Áp dụng quy tắc tướng ở điểm này, ta có:

C = 1 (một hợp phần SiO2)

φ = 2, vì có 2 tướng nước và rắn.

do đó  = 1 + 1 - 2 = 0. Số bậc tự do bằng 0, tức là nhiệt độ không thay đổi, chừng nào còn hai tướng (pha) cùng tồn tại.

         Quy tắc được gọi theo tên của nhà vật lí Hoa Kì Ghipxơ (J. W. Gibbs).