Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
ĐIOXIN

(A. dioxin, 2,3,7,8 - TCDD; cg. 2,3,7,8 - tetraclođibenzo - p - đioxin), C12H4O2Cl4:

Chất rắn, không màu; tnc = 305 oC; ts = 421,2 oC.

Chất độc mạnh: chỉ cần nhiễm một lượng rất nhỏ chừng vài chục ppt (A. part per trillion tức 10–12 g) cũng đủ nguy hiểm đến tính mạng. Là sản phẩm phụ trong sản xuất axit 2,4,5 - triclophenoxiaxetic (2,4,5 - T); cũng được tìm thấy trong tro bay của các lò đốt rác. Trong chiến tranh Đông Dương lần thứ hai, quân đội Hoa Kì đã sử dụng một hỗn hợp 2,4 - D và 2,4,5 - T gọi là chất da cam, rải trên một diện tích khoảng 1 triệu ha, với một khối lượng hơn 44 triệu lít chứa 170 kg Đ; trung bình 1 ha nhận khoảng 163 mg. Thời gian bán phân huỷ của Đ là 15 - 20 năm. Cho đến năm 1990, một số mẫu đất lấy ở các địa phương phía nam Việt Nam vẫn còn chứa Đ. Các chất diệt cỏ, trong đó có Đ đã phá huỷ một diện tích lớn thiên nhiên Việt Nam ngay sau khi rải; mặc dù đã có nhiều cố gắng để trồng lại rừng bị tàn phá, nhưng sự phục hồi này rất khó khăn, chậm chạp, trong khi đó thì sự laterit hoá, xói mòn đất vẫn tiếp tục làm cho đất cằn cỗi nên sự phá huỷ thiên nhiên ngày càng trầm trọng. Đối với con người, các hậu quả lâu dài cũng nặng nề; sức khoẻ của người dân ở nơi bị rải các chất diệt cỏ và làm rụng lá hoặc sống lâu năm ở các vùng đó, bị suy kém hơn người dân ở các vùng khác, tỉ lệ bệnh tật cao hơn, đặc biệt là các bệnh thần kinh (suy nhược thần kinh, rối loạn giấc ngủ, kém trí nhớ, rối loạn các giác quan như mờ mắt, giảm thính lực, vv.), các bệnh suy gan, vv.; tăng cao các tai biến sản khoa (sảy thai, đẻ non, chửa trứng, vv.), tỉ lệ các dị dạng bẩm sinh (sứt môi, hở hàm ếch, vô não, cụt chi, thai đôi dính, vv.) do ảnh hưởng của Đ đến hệ thống gen di truyền; tăng tỉ lệ các loại ung thư, đặc biệt như ung thư gan, ung thư hạch lympho, ung thư phần mềm, vv. Giải quyết các hậu quả lâu dài của chiến tranh hoá học đối với thiên nhiên và con người là một vấn đề khó khăn, lâu dài, tổng hợp, phải kết hợp việc cải tạo môi trường như trồng cây gây rừng với việc phát triển kinh tế, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân, phục hồi sức khoẻ bằng cách giảm hàm lượng hoặc thải chất Đ ra khỏi cơ thể, chữa bệnh phục hồi chức năng cho những người bị dị tật bẩm sinh, vv.