Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
DẦU MỎ

(cg. dầu thô), hỗn hợp phức các hiđrocacbon gồm các parafin, các naphten và các hiđrocacbon thơm. Thành phần hiđrocacbon ở các mỏ dầu khác nhau cũng khác nhau. Các tạp chất chính (4 - 5%) gồm có các axit naphtenic, nhựa atphan, mecaptan, mono - và đisunfua, thiophen, thiophan, đihiđrosunfua, đồng đẳng piriđin, piperiđin, vv. Tuỳ thuộc vào hàm lượng lưu huỳnh mà người ta chia thành loại DM ít lưu huỳnh (dưới 0,5%) hoặc có lưu huỳnh (0,5 - 2%) và loại nhiều lưu huỳnh (trên 2%). Trong DM có trên 20 nguyên tố khác nhau (vanađi, niken, canxi, magie, sắt, nhôm, silic, natri, vv.). Là chất lỏng, dầu có màu nâu sáng đến nâu sẫm, mùi đặc trưng; khối lượng riêng 0,65 - 1,05 g/cm3 (thường là 0,82 - 0,95 g/cm3); DM có khối lượng riêng < 0,83="">3 là DM nhẹ; khối lượng riêng 0,831 - 0,860 g/cm3 là DM trung bình; khối lượng riêng > 0,860 g/cm3 là DM nặng. Tan trong các dung môi hữu cơ; không tan trong nước (có thể tạo thành nhũ tương bền). DM là khoáng chất nhiên liệu lỏng, nhiệt lượng cháy 10.400 - 11.000 kcal/kg (43,7 - 46,2 MJ/kg). DM thường có trong khe nứt hoặc trong các lỗ xốp (cát hoặc đá vôi) tạo thành túi ở sâu dưới đất (có khi tới trên 4 km). Hầu như toàn bộ các mỏ dầu trên thế giới đều được khai thác bằng phương pháp giếng khoan. Dầu thô thương phẩm (hàm lượng đến 95%) sau khi tiếp tục khử muối được đưa vào chế biến trong các xí nghiệp lọc và chế biến. Khi chưng cất DM thường thu được các phân đoạn sau: khí, ete dầu hoả, ligroin, xăng, dầu hoả, gazoin, dầu mazut... cuối cùng là cặn (nguyên liệu để sản xuất nhựa đường). Qua các quá trình chế biến (crackinh, refominh...), từ DM thu được nhiên liệu cho nhiều ngành công nghiệp và các loại động cơ đốt trong như máy bay, ô tô...; nguyên liệu cho công nghiệp hoá học, làm dầu bôi trơn máy móc. Trữ lượng DM có thể khai thác được trong điều kiện hiện nay của thế giới khoảng 145 tỉ tấn (nhiều nhất là ở Arập Xêut, Iran, Irăc, Kôoet, Abu Đabi, Vênêxuêla...), sản lượng khai thác xấp xỉ 3,8 tỉ tấn/năm [riêng các nước trong Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) chiếm khoảng 1,5 tỉ tấn]. Việt Nam lần đầu tiên khai thác DM ở mỏ Bạch Hổ năm 1986; hiện nay đang khai thác khoảng 17 triệu tấn/năm từ mỏ Bạch Hổ và các mỏ xung quanh trong vùng trũng Cửu Long cũng như các mỏ khác ở vùng trũng Nam Côn Sơn và vùng biển Tây Nam. DM Việt Nam phần lớn thuộc loại dầu nhẹ, chứa nhiều parafin, rất ít lưu huỳnh (< 0,05%)="" và="" các="" kim="" loại="" nặng.="">