Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
AXIT SUNFURIC

(A. sulfuric acid), H2SO4. Chất lỏng, sánh, không màu. Dung dịch 98,3% H2SO4 có khối lượng riêng 1,92 g/cm3, ts = 296,2 oC. Tan trong nước theo bất kì tỉ lệ nào. Thường gặp loại dung dịch AS trong nước (98% hoặc 76% H2SO4). Nếu cho SO3 hoà tan vào dung dịch H2SO4 đặc sẽ có oleum (x. Oleum). Dạng khan (gồm 81,63% SO3 và 18,37% H2O), hoá rắn ở 10,4 oC; ở 30 - 40 oC, bắt đầu bốc khói; trên 300 oC, bị phân huỷ tạo thành SO3. AS đặc rất háo nước. Khi hiđrat hoá, toả nhiều nhiệt nên chỉ được rót AS với lượng nhỏ và từ từ vào nước, không được làm ngược lại vì rất nguy hiểm. AS loãng có tính axit mạnh, hoà tan nhiều kim loại; AS đặc có tính oxi hoá mạnh. Trong công nghiệp, điều chế AS từ SO2 bằng hai phương pháp: 1) Phương pháp nitro hoá (phương pháp phòng chì hoặc phương pháp tháp):

SO2 + H2O + NO2 = H2SO4 + NO

Tái sinh NO2 từ NO: 2NO + O2 = 2NO2

2) Phương pháp tiếp xúc trên xúc tác vanađi pentoxit (V2O5):

2SO2 + O2 = 2SO3; SO3 + H2O = H2SO4

Hiện nay, chủ yếu sản xuất SO2 từ quặng pirit (FeS2) hay đốt lưu huỳnh với không khí thành SO2. Có thể điều chế SO2 từ khí đihiđrosunfua (H2S), sản phẩm của quá trình làm sạch khí lẫn H2S, hoặc có thể dùng SO2 trong khí thải của nhà máy luyện kim màu. Phương pháp cũ còn điều chế SO2 bằng cách phân huỷ sunfat thiên nhiên (FeSO4.7H2O) ở nhiệt độ cao, đôi khi với sự có mặt của SiO2.

AS là nguyên liệu hàng đầu của công nghiệp hoá học, dùng để sản xuất nhiều axit khác, nhiều muối, nhiều loại phân bón; dùng trong luyện kim, lọc dầu, công nghệ ắc quy; dạng hỗn hợp sunfo - nitric (hỗn hợp với axit nitric) dùng trong sản xuất nhiều chất hữu cơ (phẩm nhuộm, thuốc nổ). Dung dịch AS đặc có tính hút nước mạnh nên được dùng trong các bình làm khô. Ở Việt Nam, trong Kháng chiến chống thực dân Pháp, một số nơi sản xuất AS quy mô nhỏ bằng phương pháp tháp, để làm nguyên liệu sản xuất axit nitric và axit clohiđric. Hiện nay, Công ti Supe Phốt phát và Hoá chất Lâm Thao và một số cơ sở ở Thành phố Hồ Chí Minh sản xuất theo phương pháp tiếp xúc ở quy mô lớn.