Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
BIẾN THỂ RAXEMIC

tập hợp những lượng bằng nhau của các dạng đối quang [dạng quay phải (+) và dạng quay trái (–)] của một phân tử bất đối xứng. BTR có trị số quay cực bằng không và thường được kí hiệu là (±), DL hay dl. Thông thường, ở trạng thái khí, lỏng cũng như trong dung dịch, BTR là một hỗn hợp gần như lí tưởng của các phân tử đối quang có tính chất vật lí giống nhau (trừ trường hợp quan hệ của chúng đối với các yếu tố bất đối xứng), do đó BTR cũng có những tính chất vật lí như các đối quang. Vd. nhiệt độ sôi, chiết suất, phổ hồng ngoại... ở trạng thái lỏng là giống nhau. Sự đồng nhất này không thể hiện ở trạng thái rắn (tinh thể) vì lực giữa các tinh thể là rất đặc thù và rất nhạy dù chỉ thay đổi một chút về mặt hình học. Vì vậy ở trạng thái rắn, BTR có sự khác biệt với tính chất lí tưởng và có khả năng tồn tại ba trường hợp sau: 1) Hỗn hợp raxemic (còn gọi: conglomerat), hỗn hợp các tinh thể ở dạng (+) và dạng (–), tính chất của nó gần giống như tính chất của các đối quang tinh khiết. 2) Hợp chất raxemic (còn gọi: raxemat), một tập hợp của nhiều tinh thể cơ bản, do các phân tử đối quang ngược dấu kết hợp với nhau từng đôi một tạo thành [mỗi tinh thể cơ bản chứa một phân tử (+) và một phân tử (–)]. Các raxemat là những hợp chất thực, chúng khác biệt với các đối quang về tính chất vật lí, vd. khác nhau về phổ hồng ngoại ở trạng thái rắn, về ảnh chụp tia X ở dạng bột, khác nhau về nhiệt độ nóng chảy, tính tan. 3) Dung dịch raxemic rắn: trường hợp các BTR ở trạng thái rắn có tính chất gần như lí tưởng, do sự khác nhau rất nhỏ về ái lực giữa các phân tử có cùng cấu hình và các phân tử khác nhau về cấu hình. Dung dịch raxemic rắn, về tất cả mọi phương diện, giống các đối quang, kể cả nhiệt độ nóng chảy và độ tan.