Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHẤT DIỆT CỎ

(cg. thuốc trừ cỏ), những hoá chất dùng để diệt cỏ dại, bảo vệ cây trồng. CDC có tác dụng diệt tất cả các loài cây cỏ hoặc chỉ diệt một số cây cỏ nhất định hay chỉ ức chế một giai đoạn sinh trưởng nào đó của cây cỏ. Tuỳ mục đích sử dụng, người ta dùng CDC loại này hay loại khác. Vd. trong khai hoang, để dọn sạch các đường giao thông, các công trình... thì dùng loại CDC diệt toàn bộ cây cỏ nên còn gọi là chất phát quang; còn trong nông nghiệp thì dùng loại CDC có tính chọn lọc, nghĩa là chỉ diệt cỏ và tránh ảnh hưởng đến cây trồng. Hiện nay, CDC được dùng rất phổ biến ở các nước trên thế giới; ở Việt Nam, cũng được dùng có hiệu quả. Các nhóm CDC thường dùng trong nông nghiệp ở Việt Nam: 1) Loại CDC vừa diệt cỏ vừa có tác dụng kích thích cây trồng như 2,4 - D (axit 2,4 điclophenoxiaxetic) dùng trừ cỏ hai lá mầm cho ruộng ngô, lúa; MCPA (axit 2 - metyl - 4 - clo - phenoxiaxetic) dùng trừ cỏ hai lá mầm và một số cỏ một lá mầm, vv. Đa số các hợp chất loại này có tác dụng diệt cỏ ở nồng độ lớn hơn 0,01%, còn ở nồng độ nhỏ hơn 0,001% chúng lại là những chất kích thích sinh trưởng của cây. Vì vậy khi dùng phải hết sức thận trọng. 2) Loại CDC cacbamat như benthiocacbamat [S - (4 - clobenzyl) - N. N -  đietylthiocacbamat] dùng diệt cỏ một lá mầm như cỏ lồng vực (Echinochloa colonum), cỏ lác (Cyperus)... ở ruộng lúa. 3) Loại CDC nhóm triazin như simazin [2 - clo - 4,6 bis (etylamin) - 1,3,5 - triazin], atrazin (2 - clo - 4 - etylamin - 6 - isopropylamin - 1,3,5 - triazin) dùng trừ cỏ hai lá mầm và một lá mầm lúc mới mọc cho ruộng ngô, mía, chè, cây ăn quả, cây lâm nghiệp, vv.

Ngoài ra, còn có các CDC thuộc các nhóm hữu cơ khác như hợp chất cơ photpho (vd. anilofos, glufosinat amoni...); hợp chất axetamit (vd. butaclo, metolaclo, pretilaclo, propanyl...), CDC clometoxynil, đalapon, flozifop - butyl, oxađiazon, vv. CDC ảnh hưởng tức thời đến quần thể sinh vật tự nhiên. Dùng CDC nào để diệt nhóm cây cỏ nào đều phải hết sức thận trọng vì rất dễ phá vỡ thế cân bằng sinh thái: cây và con có ích có thể chết hàng loạt, vv. Sai lầm này hiện nay nhân loại đang phải trả giá. Trong chiến tranh ở Việt Nam, quân đội Mĩ đã dùng CDC nhằm phá hệ sinh thái, phá huỷ môi trường sống làm tổn hại sức khoẻ con người; rất khó khắc phục nhanh chóng. Xt. Chất độc màu da cam.