Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
BỘT THỰC PHẨM

thức ăn dạng bột cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể người và gia súc. Chế biến từ gạo, mì, ngô, cao lương, các loại đậu, sắn, khoai lang, khoai tây, các sản phẩm từ vật nuôi và cá... đã được làm khô, nghiền mịn. Thành phần dinh dưỡng gồm: tinh bột, protein, chất béo, vi lượng khoáng, một số loại vitamin và các chất khác như xenlulozơ, hemixenlulozơ, pentozan. Tuỳ thuộc vào chất lượng các loại nguyên liệu và công nghệ chế biến mà các thành phần và tính chất của BTP khác nhau, do đó được sử dụng theo nhu cầu khác nhau. Nguyên tắc sản xuất là loại bớt những chất cơ thể không hấp thụ được.

Những loại BTP dùng cho người: 1) Bột lương thực chế biến từ gạo, mì, ngô, cao lương, vv. 2) Bột canh tôm: loại gia vị dùng nêm canh, xào nấu hoặc ăn trực tiếp, được chế biến từ tôm, moi khô cho thêm muối, mì chính rồi sấy khô, nghiền nhỏ, trộn đều theo công thức pha chế thích hợp. 3) Bột đạm cá (cg. bột cá hoà tan) chế biến từ cá ở dạng bột mịn, màu trắng ngà hay vàng nhạt, không mùi, có hàm lượng protein cao (80 - 95%), hầu như không có mỡ. Bột đạm cá thường chế biến từ các loại cá có giá trị thương phẩm thấp, từ các loại thứ liệu của cá tươi, phân giải bằng phương pháp hoá học hay vi sinh học. Có giá trị dinh dưỡng cao, có thể sử dụng dưới dạng nguyên chất hoặc phối hợp với các thực phẩm khác, làm nguồn bổ sung đạm động vật cho các sản phẩm gốc thực vật (vd. bánh mì cao đạm, bích quy, lương khô, mì ăn liền). Ở Việt Nam, đã nghiên cứu chế thử bột đạm cá bằng phương pháp thuỷ phân, dùng ở một số trại trẻ và cơ sở y tế. Những loại BTP dùng trong chăn nuôi: 1) Bột cá: thức ăn chăn nuôi giàu protein và nhiều nhân tố sinh trưởng, được sản xuất từ cá biển, cá nước ngọt, các sản phẩm phụ của các nhà máy cá hộp, hoặc từ tôm, động vật không xương sống... 2) Bột tổng hợp cho chăn nuôi: chế biến từ các loại hạt đậu, một số cỏ giàu đạm và vitamin, thứ phẩm của các nhà máy chế biến thực phẩm, thuỷ sản, các chất vi lượng, kháng sinh... 3) Bột máu: được sản xuất từ máu gia súc nguyên chất hoặc trộn với bột ngũ cốc. Bột máu giàu axit amin không thay thế và các nguyên tố vi lượng, khoáng cần thiết cho gia súc. Dùng bổ sung 3 - 5% vào khẩu phần ăn cho lợn con, gia súc non, lợn nái và 1 - 2% cho gia súc vỗ béo. 4) Bột cỏ: sản phẩm khô, sản xuất từ lá và các bộ phận non của thực vật có hàm lượng caroten, protein và vitamin cao, sấy khô, nghiền thành bột mịn. 5) Bột lông vũ: sản phẩm chế biến từ lông gà, lông vịt, lông ngan ngỗng, bằng phương pháp hoá học hay lí học, làm thức ăn cho gia cầm. Protein trong bột lông vũ có nhiều keratin nên khó tiêu, lại thiếu nhiều axit amin cần thiết như lisin, methionin, triptophan, nên chỉ dùng ở mức thấp và phối hợp với bột cá, bột thịt, bột đỗ tương, vv.