Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
HÀNH ĐỘNG XÃ HỘI

hành động thuộc phạm trù hoạt động của con người và xã hội. Hành động là hành vi có mục đích. HĐXH là hành động của con người trong xã hội... có quan hệ đến người khác, đến một tổ chức, một tập thể trong xã hội; là phạm trù xã hội học, vì: a) Nó hướng tới các giá trị; b) Nó có thể là do các nhóm, các tổ chức gây ra; c) Nó là sự thể hiện của một hệ thống xã hội, và sự thể hiện đó nói lên thực chất hệ thống xã hội đó; d) Khi hành động nói lên một sự phản ứng lại một xung đột bên ngoài hoặc bên trong hệ thống thì HĐXH là dấu hiệu nói lên một mâu thuẫn, hay một chỗ nứt rạn của hệ thống.

Trong lịch sử xã hội học có hai định nghĩa về HĐXH. Một định nghĩa của Vebơ M. (M. Weber), định nghĩa này có tính chất chủ quan. Theo Vebơ, HĐXH của con người là phải chú ý đến hành vi của người khác, đến sự hiện diện của những người khác; HĐXH lại phải có giá trị một dấu hiệu hay một kí hiệu với những người khác, cũng như HĐXH của những người khác phải có giá trị một dấu hiệu hay kí hiệu với chủ thể hành động. Đồng thời, HĐXH của con người phải tỏ ra hiểu được và đáp ứng được HĐXH của những người khác. Một định nghĩa của Đuyêckhem E. (É. Durkheim), định nghĩa này có tính chất khách quan, bởi vì nó xác định tính chất xã hội của HĐXH trên cơ sở những cưỡng bức bên ngoài đối với chủ thể hành động. Con người HĐXH do có sự cưỡng bức của các thế lực bên ngoài con người. Vêbơ nhấn mạnh sự tác động tương hỗ giữa những con người với nhau trong xã hội. Còn Đuyêckhem xác định vị trí HĐXH của con người trong một môi trường xã hội nhất định. Nó nhận ra một hiện thực vừa ở bên ngoài lại vừa ở bên trong cá nhân đang HĐXH, vừa ở ngoài cá nhân lại vừa được cá nhân tiếp nhận, đó là cái mà Đuyêckhem gọi là ý thức tập thể.