Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
HÀN PHI

(Han Fei; khoảng 280 - 233 tCn.), nhà triết học duy vật tiêu biểu cho tư tưởng pháp trị thời cổ đại ở Trung Quốc. Hàn Phi xuất thân từ quý tộc nước Hàn, cùng với Lý Tư (Li Si) theo học Tuân Tử (Zunzi). Từng trình vua Hàn biến pháp để nước Hàn trở nên hùng mạnh, nhưng không được dùng.

Tư tưởng của ông bắt nguồn từ thuyết "tính ác" của Tuân Tử, đồng thời tổng hợp và phát huy các tư tưởng Pháp gia trước đó: "pháp" trị của Thương Ưởng (Shang Yang), "thuật" trị của Thân Bất Hại, "thế" trị của Thận Đáo (Shen Dao). Chủ trương thi hành pháp, nắm lấy thuật và dựa vào thế, khiến cho pháp, thuật, thế liên kết chặt chẽ với nhau. Cho rằng pháp luật phải công minh "pháp luật không xu phụ quyền quý", "hình phạt không tránh đại thần", phá bỏ thế lực của tư gia quý tộc, đề bạt những kẻ sĩ có pháp và thuật, khiến cho "tể tướng đi lên từ châu bộ, mãnh tư­ớng được thăng từ quân ngũ". Tư tưởng của ông được Tần Thuỷ Hoàng (Qin Shihuang) và tể tướng Lý Tư nhà Tần sử dụng. Thế giới quan của Hàn Phi là duy vật. Ông cho "đạo" là quy luật chung của vũ trụ, "lí" là quy luật riêng của sự vật; hành động phải dựa vào đạo và lí. Chú ý khảo sát sự vật qua kiểm nghiệm mà biết đúng, sai, không phục cổ; không thừa nhận cái gọi là "biết trước" (sinh ra đã biết ). Cho rằng lịch sử ngày một tiến, không thể giật lùi. Lí luận của Hàn Phi đối lập với các quan điểm chính trị, đạo đức của Nho gia. Tác phẩm: "Hàn Phi Tử".