Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TỰ DO Ý CHÍ

khả năng của con người tự giác lựa chọn đường hướng hành vi của mình cũng như chịu trách nhiệm về hành vi ấy. "Người ta chỉ chịu trách nhiệm hoàn toàn có tự do ý chí khi thực hiện những hành động ấy, và trách nhiệm đạo đức của con người là phản kháng lại mọi sự cưỡng bức bắt phải làm một việc không đạo đức" (Enghen). Chủ nghĩa duy tâm giải thích TDYC một cách trừu tượng, tựa hồ như TDYC là muốn làm gì thì làm, tuỳ sở thích và quyết định cá nhân; như vậy là tuỳ tiện, mà đã tuỳ tiện thì không còn chuẩn mực nào hết, kể cả chuẩn mực đạo đức. Chủ nghĩa Mac cho TDYC là sản phẩm của sự phát triển con người cả về mặt xã hội và về mặt tinh thần. Tiền đề khách quan của TDYC là sự khắc phục mâu thuẫn giữa cá nhân và xã hội, từ đó yêu cầu đạo đức không còn đối lập với cá nhân như là cái gì ở bên ngoài độc lập với nhu cầu của cá nhân. Mặt chủ quan của TDYC là sự phát triển tinh thần của cá nhân (tính tự giác, ý thức đạo đức), nhờ đó con người chỉ theo tình cảm, nhận thức riêng của mình mà thực hiện những hành vi đạo đức ấy; ở đây, tính tất yếu bên ngoài (sự thực hiện những quy tắc xã hội) trở thành tính tất yếu bên trong (con người tuân theo tiếng nói của lương tâm cá nhân). TDYC không loại trừ sự kiềm chế, làm chủ bản thân; ở đây, "tự do là ở chỗ chúng ta có thể chi phối được chính bản thân chúng ta" (Enghen). Cá nhân sẽ đạt đến TDYC tuỳ theo độ trưởng thành của mình về mặt văn hoá, thông qua sự giáo dục và tự giáo dục.