Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
ĐÁI CHẤN

(Dai Zhen; 1724 - 77), nhà tư tưởng Trung Quốc đời Thanh (Qing). Ông kế thừa quan điểm của các nhà duy vật tiền bối, xem vạn vật là kết quả biến hoá của âm và dương. Giải thích rằng "đạo" là "hình nhi thượng", lúc khí chưa thành hình chất, và "vật" là "hình nhi hạ", lúc khí đã thành hình chất. Cho rằng lí của sự vật nằm ngay trong sự vật và chỉ có thông qua phân tích mới có thể khám phá ra được, "Lí của sự vật tất phải dựa vào mổ xẻ đến độ tinh vi rồi sau mới hiểu được" ("Mạnh Tử tự nghĩa sớ chứng"). Về nhận thức luận, ông khẳng định tầm quan trọng của các giác quan: "Các cơ quan cảm giác như tai, mắt, mũi, miệng có tiếp xúc với vật thì tâm mới thông suốt được nguyên tắc của vật". Khẳng định tính ưu việt của con người trong nhận thức. Về quan niệm nhân sinh, ông chủ trương "lí" và "dục" thống nhất với nhau, "trong lí không đánh mất tình, chưa từng có cái không có tình mà lại có lí", "Ngày nay tình không mất là lí, lí đó có ngay trong dục" ("Mạnh Tử tự nghĩa sớ chứng"). Lập luận đó đối lập với quan điểm "khử nhân dục, tồn thiên lí" của phái Trình - Chu (Cheng - Zhou).