Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA DUY VẬT KHOA HỌC TỰ NHIÊN

khái niệm mà Lênin dùng để chỉ thế giới quan của những nhà khoa học tự nhiên có lòng tin tự phát vào thực tại khách quan của thế giới bên ngoài. CNDVKHTN thừa nhận tính vật chất của thế giới, xuất phát từ việc nghiên cứu bản thân giới tự nhiên. Tuy nhiên, nếu CNDVKHTN không gắn chặt một cách thật sinh động với phép biện chứng thì nó không thể vượt qua được những khuôn khổ của chủ nghĩa duy vật máy móc, siêu hình, phiến diện và dễ đi vào chủ nghĩa kinh nghiệm hoặc chủ nghĩa thực chứng: cái khoa học cụ thể (kinh nghiệm) là nguồn gốc duy nhất của kiến thức, phủ nhận giá trị nhận thức của nghiên cứu triết học. Những hạn chế của CNDVKHTN bộc lộ rõ ràng và đầy đủ nhất trong thời kì các lí thuyết khoa học cũ bị thay thế bằng các lí thuyết mới. Trong những thời điểm như vậy, nó tỏ ra không đủ sức để tiếp nhận và lí giải nhiều thành tựu mới của khoa học, những phát kiến mới trái với nhiều quan niệm đã có trước đó. Vì không đủ khả năng giải thích sự kiện khoa học mới, một số nhà khoa học tự nhiên đã từ bỏ những quan niệm duy vật tự phát để đi tới chủ nghĩa duy tâm như chủ nghĩa duy tâm vật lí. Con đường khắc phục chủ nghĩa duy tâm tự phát trong khoa học tự nhiên đòi hỏi trang bị triết học duy vật biện chứng cho các nhà khoa học tự nhiên. Chỉ trên lập trường của triết học duy vật biện chứng người ta mới có thể khái quát đúng đắn về mặt triết học những phát kiến mới của các khoa học cụ thể.