Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
Ý THỨC XÃ HỘI

mặt tinh thần của đời sống xã hội bao gồm nhiều cấp độ khác nhau: ý thức đời thường, ý thức lí luận, tâm lí xã hội, hệ tư tưởng. YTXH phản ánh tồn tại xã hội, hình thành và phát triển cùng với sự hình thành và phát triển của tồn tại xã hội; khi tồn tại xã hội thay đổi thì YTXH sớm muộn cũng thay đổi theo. YTXH là do tồn tại xã hội quyết định, nhưng có tính độc lập tương đối và tác động trở lại tồn tại xã hội. Trong xã hội có giai cấp, YTXH mang tính giai cấp, mỗi giai cấp đều có tâm lí và hệ tư tưởng riêng của giai cấp đó. Ý thức chiếm địa vị thống trị trong xã hội là ý thức của giai cấp thống trị. Trong lịch sử, ý thức của các giai cấp bóc lột thống trị (chủ nô, địa chủ phong kiến, tư sản) chỉ có nội dung tiến bộ khi lợi ích của các giai cấp ấy còn phù hợp với lợi ích của đông đảo quần chúng nhân dân, và trở thành phản động khi lợi ích của họ mâu thuẫn gay gắt với lợi ích của quần chúng. Trong thời đại ngày nay, ý thức của giai cấp vô sản, chủ nghĩa Mac - Lênin, là ý thức cách mạng và tiến bộ nhất vì phù hợp với tiến trình tất yếu của lịch sử.