Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA TẬP THỂ

 nguyên tắc của đời sống xã hội và cũng là nguyên tắc hành vi của con người, một nguyên tắc đạo đức mới. CNTT thể hiện các quan hệ hợp tác, đoàn kết, hợp tác tương trợ giữa người với người, đối lập với chủ nghĩa cá nhân. Trong lịch sử, ý thức tập thể có những hình thức khác nhau. Trong xã hội nguyên thuỷ, nó thể hiện cuộc đấu tranh chung để sinh tồn. Trong xã hội chiếm hữu nô lệ và xã hội phong kiến, do sự thống trị của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, CNTT bị chủ nghĩa cá nhân loại trừ, nó chỉ tồn tại dưới hình thức tàn dư (vd. như việc sử dụng chung ruộng đất của công xã). Dưới chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa cá nhân thống trị đời sống xã hội. Tuy nhiên, do tính chất xã hội của sản xuất, lao động theo các nhóm lớn trong các xí nghiệp, dẫn tới sự hình thành các tập thể của giai cấp vô sản và làm cho những người vô sản có ý thức tập thể, một hình thức mới của CNTT xuất hiện, mà đại biểu của nó là giai cấp vô sản. CNTT đoàn kết giai cấp vô sản, toàn thể nhân dân lao động và những tầng lớp, cá nhân tiến bộ trong cuộc đấu tranh chống tư bản, xây dựng xã hội mới, không còn áp bức, bóc lột, trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của mọi người. Đó không chỉ là một tinh thần đoàn kết quốc gia, mà còn là một tinh thần đoàn kết quốc tế. Trong quan niệm của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mac, khi một xã hội như thế được thiết lập, CNTT trở thành nguyên tắc chung của mối quan hệ giữa người với người trong mọi lĩnh vực sinh hoạt xã hội. Nó quy định mối quan hệ giữa xã hội và cá nhân, trong đó sự phát triển của xã hội nói chung tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cá nhân, còn sự phát triển của cá nhân lại là điều kiện cho sự tiến bộ của toàn xã hội. Trong xã hội giữa người với người, CNTT yêu cầu sự tương trợ giữa người với người, sự nhận thức rõ và sự thực hiện nghĩa vụ đối với xã hội, sự kết hợp lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội, sự bình đẳng trong tập thể, sự tôn trọng tập thể và các quyết định của tập thể, ý thức trách nhiệm trước tập thể về các hành vi của cá nhân. Đồng thời, CNTT cũng bao hàm sự phát triển đầy đủ sức lực và tài năng của cá nhân. Nguyên tắc CNTT không có nghĩa là thủ tiêu cá tính con người, trái lại chỉ có trong tập thể cá nhân mới có thể phát huy đầy đủ năng lực và tài năng của mình.