Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
VƯƠNG SUNG

(Wang Chong; 27 - 97), nhà triết học duy vật Trung Quốc, thời Đông Hán (Donghan). Người Hội Kê (Huiji); nay thuộc Chiết Giang (Zhejiang), Trung Quốc. Vương Sung viết nhiều sách, nhưng bị nhà cầm quyền đương thời cấm đoán, do tư tưởng độc lập phê phán của ông. Nhiều tác phẩm đã bị thất tán, hiện còn lại bộ "Luận hành" 30 quyển (85 thiên, mất một còn 84). Vương Sung phản đối trào lưu đương thời dựa trên thuyết "Thiên nhân cảm ứng" (x. Thiên nhân cảm ứng) dẫn tới sự tin tưởng mù quáng vào lời sấm vĩ, phép bói toán. Ông bác quan niệm phổ biến của nhà nho, cho rằng Trời giáng tai hoạ để răn đe, trừng phạt những lỗi lầm của con người: "Đạo trời là tự nhiên, vô tri. Nếu khiển trách, cảnh cáo người, là hữu vi, không phải là tự nhiên" (Phù thiên đạo, tự nhiên dã, vô vi. Như khiển cáo nhân, thị hữu vi, phi tự nhiên. "Luận hành", thiên khiển cáo). Ông theo Tuân Tử (Xunzi), thêm ảnh hưởng thuyết vô vi của đạo Lão. Vương Sung chủ trương thế giới được cấu tạo bởi "khí". Khí vận động tạo ra muôn vật. Vương Sung không tin có quỷ thần. Vương Sung còn phê phán thái độ của số đông nhà nho đề cao cái xưa, hạ thấp cái nay (tôn cổ ti kim). Ông viết những thiên "Ván Khổng, Phi Hàn, Thích Mạnh", cho thấy thánh hiền ngày trước cũng có sai lầm. Vương Sung chú trọng tính hữu hiệu, tính xác thực, coi đó là tiêu chuẩn của chân lí. "Việc không gì rõ bằng hữu hiệu, lập luận không gì vững chắc bằng có chứng cứ" (Sự mạc minh vu hữu hiệu, luận mạc định vu hữu chứng). Tuy nhiên, ông vẫn còn tin vào mệnh số, chi phối con người và ngay cả các quốc gia. Đó là chỗ yếu của ông chưa thoát khỏi ảnh hưởng của tâm lí tin vào số mệnh, đang thịnh hành hồi bấy giờ. Dù sao, Vương Sung vẫn được coi như một nhà tư tưởng vượt lên trên các nhà triết học thời Lưỡng Hán (Lianghan), do thái độ chống lại thói mê tín sấm vĩ, phê phán các quan điểm coi hiện tượng bất thường của thiên nhiên như một điềm báo hay sự trừng phạt của một đấng tối cao. Ông là một trong những nhà triết học đầu tiên có những tư tưởng biểu hiện chủ nghĩa duy vật và vô thần.

Vương Sung