Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
QUYẾT ĐỊNH LUẬN XÁC SUẤT

 một hình thức biểu hiện của quyết định luận, ra đời cùng với sự phát triển của khoa học hiện đại. QĐLXS đối lập về nguyên tắc với đặc trưng đơn trị của tính nhân quả trong quyết định luận máy móc, nó thừa nhận đặc trưng xác suất - thống kê trong mối quan hệ nhân quả, khẳng định tính ngẫu nhiên có đặc trưng khách quan, là nhân tố khách quan trong tổ chức cấu trúc của vật chất, cũng như của nhận thức. Sự phát triển của khoa học đã bác bỏ quyết định luận máy móc không chỉ trong tự nhiên hữu cơ, trong đời sống xã hội, mà cả trong lĩnh vực vật lí. Việc xác lập hệ thức bất định trong cơ học lượng tử đã chỉ ra tính vô căn cứ của quyết định luận máy móc, đồng thời dẫn tới việc triết học duy tâm giải thích nó theo tinh thần của vô định luận (những kết luận về “sự tự do ý chí” của điện tử, về sự không tồn tại tính nhân quả của các quá trình vi mô). Chủ nghĩa duy vật biện chứng khắc phục tính hạn chế của quyết định luận máy móc, thừa nhận đặc trưng phổ biến, khách quan của tính nhân quả, không đồng nhất nó với tính tất yếu và không quy sự thể hiện  của nó chỉ về những quy luật động lực học, mà chủ yếu về những quy luật của xác suất - thống kê.