Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
GIẢI THỂ HỆ TƯ TƯỞNG

quan niệm của xã hội học phương Tây, cho rằng hệ tư tưởng phản ánh và phục vụ lợi ích của những giai cấp, những tập đoàn nhất định trong xã hội, do đó mang tính chủ quan, xuyên tạc hiện thực; vì vậy cần giải phóng triết học và các ngành khoa học nói chung khỏi sự thống trị của hệ tư tưởng. Cũng có một quan niệm khác dường như đối lập, đề xướng "phục hồi hệ tư tưởng", tức là xây dựng một hệ tư tưởng mới, phù hợp với bản chất bình thường của con người. Về thực chất, cả hai quan niệm đều là tư sản, nhằm chống lại hệ tư tưởng macxit.

Trong xã hội, sản xuất tinh thần phụ thuộc vào tính chất sản xuất vật chất của thời đại. Tri thức khách quan (khoa học) là sản phẩm mang tính xã hội. Những sản phẩm tư tưởng phản ánh tồn tại xã hội càng mang tính xã hội đậm nét: hệ tư tưởng trong xã hội có giai cấp, tất yếu mang tính giai cấp (thể hiện lợi ích, mục đích của giai cấp). Trong tiến trình lịch sử, hệ tư tưởng của giai cấp tiến bộ góp phần hình thành hệ tư tưởng khoa học; hệ tư tưởng của giai cấp lỗi thời, tất yếu mang tính bảo thủ, phản ánh hiện thực một cách xuyên tạc, ảo tưởng. Hiện nay, hệ tư tưởng của giai cấp công nhân - chủ nghĩa Mác - là hệ tư tưởng duy nhất đem lại một sự phân tích hiện thực mang tính khoa học và khách quan; điều đó bắt nguồn từ chỗ: giai cấp công nhân có sứ mệnh lịch sử là xoá bỏ giai cấp, xây dựng xã hội không giai cấp, trong đó dĩ nhiên là tính giai cấp cũng sẽ không còn.