Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
HECBAC I. F.

(Johann Friedrich Herbart; 1776 - 1841), nhà triết học duy tâm theo trường phái của Kantơ I. (I. Kant), nhà tâm lí học, giáo dục học nổi tiếng người Đức. Hecbac bảo vệ luận án tiến sĩ triết học năm 1802, giáo sư triết học ở Trường Đại học Kơnichxbec (Königsberg). Hecbac cho rằng linh hồn là yếu tố đầu tiên của mọi hiện tượng tâm lí. Linh hồn kết hợp với xác thịt làm thành nhân cách mỗi người, thông qua xác thịt, linh hồn phát sinh ra cảm giác và nảy sinh ra quan niệm, ý thức. Cảm giác là quan niệm còn chờ ở "ngưỡng của ý thức". Cảm giác kết hợp với nguyện vọng tạo ra ý chí. Quan niệm tồn tại trong ý thức, trong thực tế có những quan niệm mạnh yếu khác nhau, quan niệm mới mạnh hơn lấn át quan niệm yếu hơn và trở thành ý thức, ý thức là quan niệm đang tồn tại trong phần thể xác.

Phủ nhận tính di truyền bẩm sinh, Hecbac cho rằng cuộc sống tinh thần của con người là tập hợp các quan niệm. Về mặt giáo dục, Hecbac mong muốn đào tạo con người có đạo đức, có tri thức, kinh nghiệm, dễ phục tùng, ngoan ngoãn, có kỉ luật. Tin vào khả năng giáo dục, coi trọng giáo dục đạo đức, tôn giáo, quan tâm tới thực hành, hoạt động lao động. "Người nào cũng nên dùng hai bàn tay của mình, vì bàn tay có cái địa vị danh dự bên cạnh cái lưỡi để nâng loài người lên trên loài vật". Ông coi việc gây hứng thú là yêu cầu quan trọng nhất trong dạy học (có 6 loại hứng thú: thực nghiệm, lí luận, thẩm mĩ, đồng tình, xã hội, tôn giáo). Vì "điều gì thích học thì học được nhanh và nắm được kĩ". Cách dạy phải sinh động, tránh khô khan. Theo ông bài giảng cần chia làm 4 giai đoạn (sáng tạo, liên tưởng, hệ thống hoá, phương pháp), qua đó hình thành kĩ năng, quan niệm, kinh nghiệm.

Nhiều quan điểm của ông về lí luận giáo dục vẫn còn giá trị. Mặt hạn chế cơ bản của ông là siêu hình, duy tâm về triết học, về tôn giáo.