Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TÍNH THỐNG NHẤT VÀ TÍNH NHIỀU VẺ CỦA THẾ GIỚI

hai khái niệm nói lên sự thống nhất trong tính nhiều vẻ của thế giới khách quan, tồn tại độc lập với ý thức của con người. Thế giới là một tập hợp vô hạn những hiện tượng, đối tượng, hệ thống và quá trình vô cùng đa dạng, muôn hình muôn vẻ. Song chúng vẫn là những dạng hoặc những đặc tính khác nhau của vật chất đang vận động. Tính thống nhất của thế giới là ở tính vật chất của thế giới. Tính thống nhất đó biểu hiện trong mối liên hệ phổ biến của các hiện tượng, các sự vật... trong sự tồn tại ở tất cả các dạng vật chất những thuộc tính phổ biến như vận động, không gian, thời gian..., trong sự có mặt của các quy luật phổ biến, của tồn tại đang tác động lên tất cả các mức độ tổ chức cấu tạo của vật chất. Tính thống nhất của thế giới không phải là tính đồng nhất về cấu tạo của thế giới, không phải là sự lặp đi lặp lại đơn giản, vô cùng tận cái đang tồn tại, cũng không phải là sự phục tùng của tất cả đối với những quy luật đặc thù như nhau. Thế giới vật chất vô cùng tận, có nhiều vô kể những mức độ, trình độ, cấp độ khác nhau về chất của vật chất; ở mỗi mức độ, trình độ, cấp độ như thế đều có những tính chất và những sự cấu tạo khác nhau, phục tùng những quy luật vận động đặc thù khác nhau. Ngày nay, khoa học đã cho thấy một số cấp độ như thế, phù hợp với các quy mô khác nhau, phục tùng các quy luật vận động khác nhau. Các vật thể vi mô, các vật thể vĩ mô, các hệ thống vũ trụ thuộc các cấp độ khác nhau, mỗi lĩnh vực đó đều có những quy luật đặc thù của nó, không tác động hoặc không thể tác động trong các lĩnh vực khác như trong lĩnh vực của nó. Song, tất cả các cấp độ ấy, các mức độ cấu tạo ấy đều là những hình thức biểu hiện, những dạng, những thuộc tính khác nhau, những biểu hiện của các mối liên hệ khách quan của vật chất đang vận động. Tính chất nhiều vẻ đó về số lượng và chất lượng của thế giới tuy nhiên vẫn có một cơ sở thống nhất chung, đó là tính vật chất của thế giới.