Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
TRỰC QUAN

khái niệm nhận thức luận: 1) Nói lên hình ảnh cụ thể cảm tính do sự phản ánh trực tiếp của thế giới bên ngoài mà các giác quan của con người đem lại. 2) Là khâu đầu tiên của quá trình nhận thức. Theo nghĩa này, Lênin đã nói: "Từ TQ sinh động đến tư duy trừu tượng, và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường biện chứng của sự nhận thức chân lí, của sự nhận thức hiện thực khách quan". Như vậy, TQ được biểu hiện dưới các hình thức cảm giác, tri giác, biểu tượng, nó cho ta một hình ảnh cảm tính về sự vật, hiện tượng. Trên cơ sở đó, nhận thức con người đi vào các giai đoạn cao hơn. Các nhà duy vật siêu hình cho rằng, nhận thức là một quá trình tiếp tục một cách thụ động của thế giới bên ngoài vào giác quan con người, nghĩa là có tính TQ. Họ không cho rằng nhận thức là quá trình hoạt động tích cực của con người, càng không thể hiểu được việc thông qua thực tiễn, con người có thể cải tạo thế giới khách quan, làm thay đổi bộ mặt của thế giới ấy.

Mọi hoạt động của con người đều phải dựa vào nhận thức đúng đắn, cho nên phải hiểu đúng vai trò của TQ, mối quan hệ giữa TQ và tư duy trừu tượng. Trong giáo dục, việc giảng dạy cho các em đã được thực hiện bằng hai con đường, con đường thứ nhất là truyền đạt kiến thức bằng cách để các em tiếp xúc trực tiếp với những sự vật, hiện tượng, hay hình tượng của chúng, đó là tiền đề quan trọng để hình thành các khái niệm. Còn con đường thứ hai là đi từ khái niệm trừu tượng đến cụ thể, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn. Nói chung, hai con đường đó thống nhất với nhau: theo con đường thứ nhất thì cái cụ thể là điểm xuất phát của TQ sinh động và của biểu tượng; theo con đường thứ hai thì những cái trừu tượng dẫn đến chỗ tái hiện cái cụ thể bằng tư duy.