Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
THUYẾT PHÂN TẦNG XÃ HỘI

học thuyết xã hội học phương Tây về cơ cấu xã hội. Theo học thuyết này, xã hội được phân ra thành những tầng lớp khác nhau trên cơ sở những khác biệt về kinh tế, chính trị, địa lí, văn hoá, chủng tộc, tôn giáo, vv. Hệ thống cấp bậc xã hội thể hiện như một sự phân tầng khi nó bao gồm các phạm trù ít nhiều nhận thức được và tách biệt với nhau, nghĩa là khi nó không thể hiện như một hệ thống cấp bậc xã hội liên tục. Theo nghĩa đó, các giai cấp xã hội là những yếu tố của sự phân tầng. Nhưng trong thực tiễn, việc sử dụng khái niệm "phân tầng" và "tầng lớp xã hội" có một ý nghĩa chính xác hơn. Khái niệm giai cấp xã hội nói chung đều xác định như là những khung xã hội thể hiện một hiện thực nhất định và tạo thành những đơn vị sinh động. Trái lại, các tầng lớp xã hội là những yếu tố của các hệ thống cấp bậc phù hợp với sự phân chia của các nhà xã hội học. Vd. việc phân chia các cá nhân vào các tầng lớp có những thu nhập giống nhau; sự phân chia này nói lên một hệ thống cấp bậc về kinh tế xã hội, nhưng chỉ là những sự chia cắt độc đoán. Song dù sao sự phân tầng xã hội cũng chỉ là một mặt nhất định của hệ thống cấp bậc thôi, và được xác định dựa vào các giá trị tạo thành các hệ thống cấp bậc (sự giàu có, quyền lực, uy tín, vv.). Với một hệ thống cấp bậc có liên quan đến một trong các giá trị đó, những cá nhân nào có những cơ may gần như giống nhau thì tạo thành một tầng lớp. Xôrôkin (P. A. Sorokin) xác định sự phân tầng xã hội giống như "một sự phân phối không đồng đều về các quyền và các đặc quyền, về nghĩa vụ và trách nhiệm, về các khoản được trợ cấp và về sự thiếu thốn, về quyền lực xã hội và ảnh hưởng trong các thành viên của xã hội" (P. A. Xôrôkin, "Cơ động xã hội và văn hoá", Niu Yooc, 1959). Theo Paxơn (T. Parsons), "sự phân tầng xã hội là sự phân loại cấp sai đối với những cá nhân tạo thành một hệ thống xã hội nhất định, và là sự quy định họ vào các lớp cao hay lớp thấp đối với nhau theo các giá trị quan trọng đối với xã hội" ("Các tiểu luận về lí luận xã hội học", Paxơn, Niu Yooc, 1949).