Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
THUYẾT DUY NGÃ

hình thức cực đoan của chủ nghĩa duy tâm chủ quan, cho rằng chỉ có chủ thể tư duy mới tồn tại thực sự, thế giới còn lại, kể cả loài người, chỉ tồn tại trong ý thức cá nhân của chủ thể tư duy. Quan điểm này mâu thuẫn một cách trắng trợn với kinh nghiệm sống và hoạt động thường ngày của mọi người. Sôpenhaoơ (A. Schopenhauer) nhận xét rằng chỉ tìm thấy TDN triệt để trong đầu óc của người điên.

Người theo hướng duy ngã thường tránh TDN lộ liễu bằng cách kết hợp chủ nghĩa duy tâm chủ quan với chủ nghĩa duy tâm khách quan. Beckơli (G. Berkeley) cho mọi sự vật đều là "ý niệm", "ý niệm" này lại "thâm nhập" vào trong cảm giác, ý thức của con người. Fichtơ (J. G. Fichte) đặt "tôi" (chủ thể hoạt động) vào địa vị trung tâm, song "tôi" rút cuộc cũng không phải là ý thức cá nhân mà trùng với sự tự nhận thức của toàn nhân loại.

Khái niệm duy ngã cũng được dùng theo nghĩa đạo đức, chỉ chủ nghĩa vị kỉ cực đoan, chủ nghĩa tự ngã trung tâm, tiêu biểu: nhà triết học Đức Xtiêcnơ (J. K. S. Stirner).