Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
THUYẾT CƠ GIỚI

quan điểm triết học quy tất cả các hình thức vận động phức tạp khác nhau về chất của thế giới vào một hình thức vận động đơn giản nhất - vận động cơ học - từ đó, giải thích sự phát triển của tự nhiên và xã hội bằng những quy luật của hình thức vận động cơ học. Về mặt lịch sử, sự ra đời và phát triển của TCG gắn liền với những thành tựu của cơ học cổ điển thế kỉ 17 - 18 [Galilê (G. Galilée), Niutơn (I. Newton)...] và với sự phổ biến rộng rãi phương pháp tư duy siêu hình. Cơ học cổ điển đã xây dựng những quan điểm đặc thù về vật chất, vận động, không gian và thời gian. Những quan điểm này, cũng như TCG nói chung, đã đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của khoa học và triết học. Chúng đã đem lại một quan niệm có tính chất khoa học về nhiều hiện tượng tự nhiên, bác bỏ những cách giải thích thần thoại và tôn giáo về các hiện tượng đó. Tuy nhiên, việc tuyệt đối hoá các quy luật cơ học đã đem lại một bức tranh máy móc về thế giới, đồng thời tạo ra phương pháp tư duy siêu hình. Sự phát triển của khoa học đã làm bộc lộ tính chất hạn chế của TCG. Những cố gắng giải thích các hiện tượng điện từ, hoá học, sinh học và nhất là các hiện tượng xã hội theo quan điểm cơ học đều không tránh khỏi thất bại. Enghen đã khái quát những thành tựu khoa học tự nhiên ở thời đại mình và chỉ ra tính chất vô căn cứ của TCG. Ông đã phát triển học thuyết về các hình thức vận động của vật chất, chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa các dạng vận động, nhưng không thể quy dạng vận động này vào dạng vận động khác được. Những thành tựu của khoa học tự nhiên (đặc biệt của vật lí học) ở các thế kỉ 19 - 20 đã bác bỏ TCG và phương pháp tư duy siêu hình. Phân tích cuộc cách mạng trong vật lí học lúc bấy giờ, Lênin đã chỉ ra rằng tinh thần duy vật cơ bản của vật lí học, cũng như tất cả các khoa học tự nhiên hiện đại, sẽ chiến thắng tất cả mọi thứ khủng hoảng, nhưng với điều kiện tất yếu là chủ nghĩa duy vật biện chứng phải thay thế chủ nghĩa duy vật siêu hình.