Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
UPANISAT

(Upanishad), tên gọi chung những tập luận văn cổ Ấn Độ, trong đó một số tập sớm nhất được sáng tác vào khoảng thế kỉ 6 - 3 tCn., được coi là nối tiếp các bộ "Vêđa" ("Veda") và là phần văn bản cuối cùng của thời kì Vêđa, là những tư liệu cổ lần đầu tiên đặt ra những vấn đề triết học:" chúng ta từ đâu đến? đang ở đâu? và sẽ đi về đâu?", và là nguồn gốc của hệ thống triết học duy tâm khách quan Vêđanta (Vedanta). Trung tâm của U là học thuyết về sự đồng nhất của Brahman (Brahman) với Atman (Atman). Theo U, bản nguyên của mọi tồn tại là Brahman (cg. Ba La Môn), nó tạo ra thế giới khách quan và là thực tại khách quan tối cao, song nó cũng đồng nhất với Atman là thực tại chủ quan thông suốt tất cả, là linh hồn của cá nhân chủ thể. Ý nghĩa cao nhất của cuộc sống là nhận thức đạt đến Brahman, thấy rõ tính nhất thời, hư ảo của tồn tại kinh nghiệm, tự đồng nhất, hòa nhập vào Brahman và trở thành vĩnh hằng. Có như vậy mới thoát khỏi tình trạng luân hồi hết kiếp này đến kiếp khác trên thế giới, con người cần tu dưỡng cho linh hồn của mình thống nhất với Ba La Môn. Trong U, cũng phản ánh cuộc đấu tranh của nó chống lại các học thuyết cho rằng cơ sở đầu tiên của thế giới là một trong những bản nguyên đầu tiên của vật chất như: nước, lửa, không khí, ánh sáng, không gian hay thời gian và phủ nhận sự tồn tại của linh hồn sau khi con người chết.

U có ảnh hưởng lớn đối với sự phát triển của tư tưởng triết học và giáo lí các tôn giáo Ấn Độ (các đạo Ba La Môn, Phật, Jaina, Hinđu). Cũng có ảnh hưởng tới các quan điểm của Sôpenhaoơ (A. Schopenhauer; thế kỉ 19, Đức), Ganđi (M. Gandhi; thế kỉ 20, Ấn Độ).