Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
THẦN THOẠI

chuyện hoang đường, tưởng tượng về những lực lượng siêu nhiên (thần thánh, ma quỷ, vv.). Dưới hình thức nghệ thuật tượng trưng và hình ảnh - cảm tính, phản ánh những hiện tượng của giới tự nhiên và đời sống xã hội. Ở những giai đoạn đầu của lịch sử loài người chứa đựng những yếu tố tri thức về hiện thực, pha trộn với các quan niệm nghệ thuật, đạo đức, tôn giáo. Đặc biệt phổ biến là những chuyện về sự hình thành và tiến hoá của thế giới muôn loài, của Mặt Trời, Mặt Trăng, vv. TT là một yếu tố không tách rời của mọi tôn giáo. TT biểu hiện trình độ chưa phát triển của tri thức, của lực lượng sản xuất và các mối quan hệ xã hội. Khi tri thức và tư duy loài người phát triển thì TT suy thoái và nhường chỗ cho triết học. TT trong hình thức những truyện truyền miệng dân gian là một kho tàng văn hoá quý báu của mỗi dân tộc.

Trong văn học, là truyện kể về các vị thần, các nhân vật anh hùng cổ đại và các lực lượng siêu nhiên được thần thánh hoá, có quan hệ đến tín ngưỡng, tôn giáo. TT còn là một thể loại văn học dân gian xuất hiện trong giai đoạn thấp của sự phát triển xã hội và của sự phát triển nghệ thuật. Dân tộc nào cũng có TT: có TT Ấn Độ, Iran, Giecmanh, vv. TT Hi Lạp - La Mã được Châu Âu biết đến sớm hơn cả. Dần dần các nhà dân tộc học phát hiện ra vốn TT phong phú của các dân tộc chậm tiến ở các lục địa khác. Việt Nam cũng có TT của mình. Có những cách giải thích TT khác nhau, chia thành trường phái. Trường phái thì coi TT là một cách nhân cách hoá vũ trụ bằng tưởng tượng. Trường phái khác lại cho TT được sáng tạo cốt để minh hoạ cho các nghi lễ cúng tế. Thuyết phân tâm học của Froiđơ (S. Freud) thì xem TT là biểu hiện của sự giải thích cảm xúc tình dục bị ức chế, nằm sâu trong tiềm thức con người thời cổ (xt. Phân tâm học). Chủ nghĩa Mac giải quyết vấn đề toàn diện hơn, cho đó là phương tiện nhận thức quan trọng của người nguyên thuỷ, và là một trong những nguồn hình thành những giá trị tinh thần truyền thống đầu tiên của mỗi dân tộc, có giá trị mĩ cảm to lớn, hấp dẫn chúng ta bằng những hình tượng nghệ thuật độc đáo.