Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
VAISÊSIKA

(Vaisheshika), một trong sáu hệ thống chính của triết học Ấn Độ cổ đại. Bản trình bày có hệ thống đầu tiên gọi là Vaisêsika - Sutơra (Shutra), gồm những câu châm ngôn tương truyền là của Canađa (Canadā) - nhà tư tưởng Ấn Độ cổ đại (thế kỉ 6 - 5 tCn.). Khuynh hướng duy vật trong học thuyết này rất đậm nét. V định ra bảy phạm trù cho toàn bộ tồn tại: thực thể, chất, vận động, tính phổ biến, tính đặc thù, tính vốn có, hư vô. Ba phạm trù đầu tiên tồn tại một cách hiện thực. Ba phạm trù sau là sản phẩm của trí tuệ. Có chín thực thể, đó là đất, nước, ánh sáng, không khí, ete, thời gian, không gian, linh hồn, trí tuệ. Những nguyên tử, gọi là anu, của 4 thực thể đầu tiên tạo nên tất cả những đối tượng vật chất. Các nguyên tử tồn tại vĩnh viễn, không thể phân chia, không nhìn thấy, không có quảng tính, nhưng liên hợp các nguyên tử tạo nên tất cả các vật thể có quảng tính. Khác với học thuyết nguyên tử của các nhà triết học Hi Lạp cổ đại, cho rằng trạng thái đầu tiên của nguyên tử là đứng im, một lực không nhìn thấy gọi là adrista làm cho các nguyên tử vận động. Theo tính chất, nguyên tử được phân chia thành bốn loại, gây ra bốn cảm giác: thị giác, khứu giác, vị giác, xúc giác.