Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA DUY VẬT MÁY MÓC

học thuyết dùng những quy luật của cơ học để giải thích các hiện tượng của tự nhiên, coi mọi quá trình tự nhiên (hoá học, vật lí học, sinh học, tâm lí học…) đều là những sự vận động như máy móc. Điểm yếu của học thuyết này là tính chất phi lịch sử, nó phủ nhận nguồn gốc nội tại trong sự vận động của sự vật, phủ nhận sự phát triển từ thấp đến cao, không áp dụng được chủ nghĩa duy vật để giải thích các hiện tượng xã hội. CNDVMM xuất hiện từ thời cổ đại, song nó trở thành khuynh hướng thống trị trong các tư tưởng duy vật khoa học ở Châu Âu từ thế kỉ 16 đến thế kỉ 18, bởi vì thời kì này chỉ có cơ học và toán học là khoa học khá phát triển và được áp dụng mạnh mẽ trong sản xuất. Chính việc áp dụng những quan điểm của cơ học để giải thích mọi hiện tượng (kể cả con người) đã tạo ra cách tiếp cận máy móc, một chiều. Những đại biểu nổi tiếng của CNDVMM là Galilê (G. Galilei), Niutơn (I. Newton), Laplaxơ (P. de Laplace), Hôpbơ (T. Hobbes), La Metơri (J. O. de La Mettrie), Hônbach (P. H. D. Holbach), Đuyrinh (K. E. Duhring), vv. CNDVMM đã bị những người có quan điểm biện chứng như

Hônbach (P. H. D. Holbach), Đuyrinh (K. E. Duhring), vv. CNDVMM đã bị những người có quan điểm biện chứng như Xpinôza (B. de Spinoza), Laibnit (G. W. Leibniz), Hêghen (G. W. F. Hegel) phê phán. Song khi phê phán CNDVMM, bản thân Hêghen đã đồng nhất khuyết điểm của nó với bản tính của chủ nghĩa duy vật nói chung. Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng CNDVMM là một giai đoạn phát triển lịch sử đã qua của triết học duy vật. Vì vậy, mọi ý định phục hồi CNDVMM đều là phản khoa học.