Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA DUY TÂM VẬT LÍ

một trào lưu của những nhà vật lí học cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20 dựa trên những thành tựu mới của vật lí học, tìm cách phủ nhận thực tại khách quan mà chúng ta cảm biết được, hoặc hoài nghi sự tồn tại của thực tại ấy. Nói cách khác, đó là trào lưu tìm cách đẩy chủ nghĩa duy vật ra khỏi vật lí học và thay thế nó bằng chủ nghĩa duy tâm và thuyết bất khả tri. CNDTVL xuất hiện vào lúc vật lí học có hàng loạt phát minh quan trọng: phát minh tia X (1895), hiện tượng phóng xạ (1896), điện tử (1897), sự thay đổi khối lượng của điện tử trong quá trình vận động (1901), vv. Các phát minh ấy đã làm đảo lộn một cách cơ bản những quan niệm cũ về cấu trúc và tính không thể phân chia được của nguyên tử, về tính bất biến của khối lượng. Trước tình hình đó, các nhà vật lí duy tâm đã đi đến kết luận sai lầm rằng "vật chất đã biến mất" chỉ còn lại những phương trình mà thôi. Như vậy từ chỗ các quan niệm cũ về tính bất biến của các thuộc tính vật chất bị phủ định, các nhà vật lí học duy tâm đã phủ nhận vật chất nói chung; từ chỗ phủ nhận quan niệm về tính tuyệt đối của các quy luật, họ đi đến phủ nhận luôn cả các quy luật khách quan. Nói cách khác, từ tính tương đối của tri thức con người và khách thể, họ đi đến phủ nhận bản thân khách thể. Trong tác phẩm "Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán", Lênin đã vạch ra tính vô căn cứ trong các quan điểm của các nhà vật lí học duy tâm, chỉ ra rằng do ảnh hưởng của sự đảo lộn các lí thuyết cũ, vì không hiểu phép biện chứng, một số nhà vật lí đã thông qua thuyết tương đối và sự toán học hoá vật lí mà rơi vào chủ nghĩa duy tâm.