Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA CHỦ QUAN

khuynh hướng nhìn nhận, đánh giá, xét đoán về người, sự việc hay sự vật xuất phát từ quan điểm của một người hay một số người đi ngược lại, hoặc không tính đến thực tế khách quan. CNCQ coi tính tích cực của chủ thể là quyết định tất cả, không lấy thực tiễn làm xuất phát điểm, làm cơ sở và tiêu chuẩn của nhận thức. Trong hoạt động thực tiễn, CNCQ xem nhẹ điều tra nghiên cứu để nắm vững tình hình thực tế, thường xuất phát từ ý kiến chủ quan của cá nhân, từ những định kiến, những nhận định, những sự đánh giá đã có sẵn. Do đó, những kết luận của nó thường có tính chất võ đoán, ý chí luận. Cơ sở nhận thức luận của CNCQ là tuyệt đối hoá tính độc lập, vai trò tích cực của chủ thể trong các lĩnh vực hoạt động khác nhau. Chủ nghĩa khách quan phê phán CNCQ nhưng lại tuyệt đối hoá vai trò của cái khách quan (x. Chủ nghĩa khách quan).

Chủ nghĩa duy vật biện chứng phê phán CNCQ nhưng thừa nhận và coi trọng tính độc lập, vai trò tích cực của chủ thể trong hoạt động thực tiễn, nghiên cứu khoa học và lao động sản xuất. Tính tích cực đó của chủ thể không mâu thuẫn với sự tồn tại của thế giới khách quan và các quy luật của nó; tính tích cực đó lấy các quy luật khách quan đó làm tiền đề.