Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA PHI LÍ TÍNH

lí luận triết học không thừa nhận lí trí, tư duy khoa học có khả năng nhận thức được chân lí, bản chất và quy luật của hiện thực khách quan; cho rằng thế giới bị chi phối bởi những lực lượng phi lí trí, do đó chỉ có thể nhận thức được nó bằng bản năng, trực giác, vô thức, vv. Tất cả những học thuyết trước Mac ít nhiều đều phi lí tính, kể cả chủ nghĩa duy vật máy móc vì nó cũng cho rằng con người không thể nhận thức và cải tạo được xã hội, không thể giải thích được những hiện tượng xã hội trên cơ sở duy vật. Thậm chí có những lĩnh vực trong đó lí trí bị coi như không thể xâm nhập được như Thượng đế, tôn giáo, khái niệm bất tử, tự do, vv. Mãi cuối thế kỉ 19 - đầu thế kỉ 20, CNPLT mới trở thành một hệ thống phổ biến trong triết học tư sản, mà đại diện là Sôpenhaoơ (A. Schopenhauer), Nitsơ (F. Nietzsche), Becxông (H. Bergson), triết học sự sống, chủ nghĩa Hêghen mới. Ngày nay CNPLT vẫn còn in dấu ấn trong chủ nghĩa hiện sinh, chủ nghĩa Tômat mới.