Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CỤ THỂ VÀ TRỪU TƯỢNG

hai phạm trù phản ánh hai thuộc tính đối lập nhau nhưng lại thống nhất biện chứng với nhau trong quá trình nhận thức. Cái cụ thể là sự tổng hợp của nhiều tính quy định, do đó, là sự thống nhất của cái đa dạng; còn cái trừu tượng là một mặt, một bộ phận của cái toàn thể, là cái chưa phát triển. Trong lịch sử triết học trước Hêghen (G. W. F. Hegel), cái cụ thể chủ yếu được hiểu là sự muôn màu muôn vẻ mà người ta cảm nhận được của các sự vật và hiện tượng riêng lẻ. Cái trừu tượng được hiểu là đặc trưng riêng chỉ có ở những sản phẩm của tư duy. Hêghen là người đầu tiên đưa phạm trù CTVTT vào triết học với một ý nghĩa riêng, về sau đã được triết học Mac phát triển. Cái cụ thể là cái đồng nghĩa với liên hệ qua lại biện chứng, với tính chỉnh thể, còn cái trừu tượng là cái không đối lập với cái cụ thể mà là một giai đoạn vận động của bản thân cái cụ thể, là cái chưa phát triển. Nhưng theo Hêghen, cái cụ thể là cái chỉ đặc trưng cho tinh thần. Trái với Hêghen, triết học Mac cho rằng có cái cụ thể cảm tính và có cái cụ thể tinh thần. Cái cụ thể cảm tính tồn tại trong hiện thực khách quan. Đối tượng của thế giới xung quanh sở dĩ là cụ thể vì nó là chính thể hữu cơ gồm những mặt liên hệ thống nhất nội tại với nhau và quy định lẫn nhau. Còn cái cụ thể tinh thần, cái cụ thể trong tư duy thì biểu hiện ra như là kết quả, sản phẩm của sự tổng hợp bằng sự tư duy dưới dạng một tổng thể phong phú của vô số những tính quy định khác nhau.