Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA NHÂN VỊ

học thuyết triết học của phương Tây hiện đại cho rằng nhân vị là giá trị cơ bản được đặt trên mọi giá trị khác (chính trị, kinh tế, tổ chức xã hội). Là một học thuyết xã hội lấy đạo đức học của Kantơ (I. Kant), tức là nguyên tắc tôn trọng cá nhân con người (sau đó được gọi là nhân vị) do Muniê (E. Mounier), một nhà triết học Thiên Chúa giáo, xây dựng. CNNV được gắn liền với thần học Tân giáo, phổ biến nhất ở Hoa Kì. Những đại biểu của thần học Tân giáo như Braimen (A. E. Brightman) và Flioelinh (A. R. Flewelling), chịu ảnh hưởng của thuyết đơn tử của Laibnit, cho rằng vũ trụ gồm những đơn tử tức là những bản thể tinh thần độc lập, mà vật chất chỉ là biểu hiện của chúng và Thượng đế là đơn tử tối cao. Muniê, một đại biểu chủ yếu của CNNV đã thay thế tư tưởng "tư biện" về nhân vị bằng tư tưởng dấn thân, đặt những vấn đề xã hội và con người ở trên các vấn đề siêu hình học. Nhưng trong khi đề cập đến những vấn đề xã hội và con người, ông đã phản đối chủ nghĩa Mac bởi vì ông cho rằng chủ nghĩa Mac đã "quy giản con người thành chức năng của nó trong nhà nước", còn CNNV thì quan tâm đến tự do cá nhân. CNNV chủ trương tìm lại những giá trị của Thiên Chúa giáo kết hợp với những đòi hỏi của xã hội ngày nay. Trong lĩnh vực chính trị, CNNV ở Pháp đã tập hợp được những trào lưu Thiên Chúa giáo cánh tả muốn đi theo con đường thứ ba, không tư bản chủ nghĩa mà cũng không xã hội chủ nghĩa.

Ở Miền Nam Việt Nam trước đây, Ngô Đình Nhu cũng đã từng đề xướng CNNV. Về thực chất, đây không phải là một trào lưu triết học, mà chỉ là một công cụ chống cộng, chống chủ nghĩa xã hội.