Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA LẠC QUAN VÀ CHỦ NGHĨA BI QUAN

hai quan niệm đối lập nhau về tiến trình của các sự biến: chủ nghĩa lạc quan tin vào tương lai tốt đẹp hơn, vào khả năng thắng lợi của điều thiện đối với điều ác, của công bằng đối với bất công; còn chủ nghĩa bi quan thì cho rằng xã hội suy đồi, tương lai đen tối. Thái độ chung, lạc quan hay bi quan biểu lộ tinh thần chung của thời đại, nhất là trong những thời kì biến đổi xã hội, cũng như trạng thái tinh thần hào hứng của những giai cấp đang lên muốn cải tạo xã hội theo những nguyên tắc công bằng hơn, hoặc ngược lại, tâm trạng suy sụp bế tắc của những giai cấp đi xuống đã mất hết vai trò lịch sử của mình. Chủ nghĩa lạc quan hay chủ nghĩa bi quan chưa nói lên nội dung cụ thể của một thế giới quan nhất định, nên có tính phiến diện. Vấn đề không chỉ ở chỗ nhận định tương quan lực lượng giữa cái thiện và cái ác trong một thời điểm cụ thể (trong lịch sử thường xảy ra những thời kì, những trường hợp cái ác thắng cái thiện, cường bạo thắng nhân nghĩa), mà ở chỗ nhận thức được: lịch sử là quá trình phát triển đi lên của toàn xã hội. Vì vậy, thái độ đúng với thực tại, không phải là phủ nhận sự tồn tại của điều ác cụ thể trong tồn tại xã hội, mà là hiểu rõ tính tất yếu phải đấu tranh để cải tạo hiện trạng, chống điều ác, theo hướng đi lên của lịch sử. Đó là thái độ nhìn thẳng vào sự thật, nhưng không dừng lại ở đó, mà tích cực đấu tranh cho tiến bộ xã hội. Có thể gọi đó là chủ nghĩa lạc quan, song là chủ nghĩa lạc quan cách mạng.