Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CHỦ NGHĨA KINH NGHIỆM PHÊ PHÁN

một dạng của chủ nghĩa thực chứng; xuất hiện vào cuối thế kỉ 19 đầu thế kỉ 20 ở Đức và Áo do Avênariut (R. Avenarius) và Makhơ (E. Mach) xây dựng nên. CNKNPP là một khuynh hướng duy tâm chủ quan trong triết học và phương pháp luận khoa học. Điểm xuất phát của nó là kinh nghiệm phê phán cho rằng thế giới là một tổng thể của những kinh nghiệm "trong sạch" (những cảm giác không có quan hệ gì với hiện thực khách quan), được giải thích như là hiện thực "trung tính" cuối cùng (không phải tâm lí và cũng không phải là vật lí hay thể chất mà là "trung tính"), mọi vật đều là "một sự phức hợp của những yếu tố cảm giác". Bằng thuật ngữ "yếu tố", Avênariut và Makhơ che giấu việc họ lấy cảm giác làm cơ sở cho hiện tượng hiện thực, vì "yếu tố" của họ cũng tương tự như cảm giác. Những nguyên lí cơ bản của CNKNPP như "Sự phối hợp có tính chất nguyên tắc" của chủ thể (không thể có khách thể nếu không có chủ thể), nguyên tắc "tiết kiệm tư duy", sự phê phán... là tiếp thu và phát triển quan điểm duy tâm chủ quan của Beckơly (G. Berkeley). CNKNPP cho rằng những quy luật tự nhiên không tồn tại một cách khách quan và chân lí khách quan là cái không thể có được. Trong tác phẩm "Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán", Lênin đã phân tích rõ chủ nghĩa duy tâm chủ quan và tính chất phản động của CNKNPP. Xt. "Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán"; Kinh nghiệm.