Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CẠNH TRANH

hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hoá, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, bị chi phối bởi quan hệ cung - cầu, nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhất. CT buộc những người sản xuất và buôn bán phải cải tiến kĩ thuật, tổ chức quản lí để tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng hàng hoá, thay đổi mẫu mã, bao bì phù hợp với thị hiếu của khách hàng; giữ tín nhiệm; cải tiến nghiệp vụ thương mại và dịch vụ, giảm giá thành, giữ ổn định hay giảm giá bán và tăng doanh lợi. CT đạt đến đỉnh cao trong sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa mà mục đích duy nhất là lợi nhuận và trở thành quy luật vận động của kinh tế tư bản chủ nghĩa. CT trong chế độ tư hữu dẫn tới tình trạng sản xuất với kĩ thuật hiện đại thắng thế, sản xuất với kĩ thuật lạc hậu bị loại trừ, do vậy người sản xuất nhỏ sử dụng kĩ thuật lạc hậu bị phá sản hàng loạt. CT đã dẫn tới độc quyền nên ở nhiều nước có luật chống độc quyền. Các hình thức CT ngày càng đa dạng, các phương pháp và quy mô CT ngày càng mở rộng trên phạm vi quốc tế. CT cũng tồn tại trong nền kinh tế thị trường ở các nước xã hội chủ nghĩa. Nhà nước khuyến khích sự CT giữa các chủ thể sản xuất kinh doanh nhằm đẩy nhanh tiến bộ khoa học - kĩ thuật và công nghệ, nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, giảm giá thành, trên cơ sở đó, tăng lợi nhuận cho người sản xuất, kinh doanh giỏi, đồng thời có lợi cho người tiêu dùng và toàn xã hội, nhưng chỉ thừa nhận sự CT trong khuôn khổ pháp luật, chống những hoạt động phạm pháp đẻ ra những hệ quả tiêu cực trong xã hội (vd. không làm hàng giả, buôn lậu, trốn thuế, đầu cơ tích trữ, độc quyền lừa dối, vv.).

Trong nền kinh tế thị trường ở các nước phương Tây, thường hay nói đến CT hoàn hảo và CT không hoàn hảo. CT hoàn hảo là chỉ một tình trạng thị trường có rất nhiều người bán một mặt hàng và nhiều người mua, nhiều tổ chức kinh doanh cùng một loại hàng hoá, dịch vụ. Trong điều kiện như vậy, không doanh nghiệp nào có thể tác động có tính quyết định đến giá cả thị trường. CT không hoàn hảo là tình trạng CT "giữa số ít", chỉ có rất ít người bán, thậm chí chỉ có một người bán một mặt hàng nào đó và có thể quyết định giá cả thị trường. CT không hoàn hảo là chỉ CT có tính độc quyền, và nhà nước phải can thiệp trong một phạm vi nhất định để chống độc quyền.