Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
BRUNÔ G.

(Giordano Bruno; 1548 - 1600), nhà triết học và nhà văn Italia. Tu sĩ dòng Đômingô, vào tu viện năm 17 tuổi, học thần học và triết học. Brunô là một chiến sĩ chống triết học kinh viện và Giáo hội Thiên Chúa giáo La Mã, hăng hái tuyên truyền thế giới quan duy vật (mang hình thức phiếm thần luận). Bị Giáo hội kết tội là tà đạo, Brunô đã có những thời kì phải trốn sang nhiều nước Châu Âu, sau bị cầm tù tám năm và bị Toà án Giáo hội La Mã thiêu sống. Thế giới quan của Brunô hình thành dưới ảnh hưởng của tư tưởng triết học cổ đại Hi Lạp - La Mã, ban đầu là ảnh hưởng của chủ nghĩa Platôn mới và chủ nghĩa Pitago, sau đó là tư tưởng của những nhà duy vật cổ đại Empeđôklet (Empedoklès), Anaxagôrat (Anaksagoras), Êpiquya (Epicure) và Lucrêtiut (C. T. Lucretius), của tư tưởng duy vật ở Italia thời Phục hưng và của khoa học đương thời, nhất là thuyết Mặt Trời là trung tâm của Kôpecnich (N. Kopernik). Nhưng Brunô đã phát triển thuyết của Kôpecnich, do khẳng định kiên quyết tính vô hạn của tự nhiên, được đồng nhất triệt để với Thượng đế vô hạn, làm cho thuyết của Kôpecnich thoát khỏi quan niệm truyền thống về tính hữu hạn của vũ trụ bị khép kín bởi một phạm vi những ngôi sao bất động, cũng như là thoát khỏi quan điểm cho rằng Mặt Trời là bất động và là trung tâm tuyệt đối của vũ trụ. Kết luận của Brunô về sự tồn tại trong vũ trụ của vô số thế giới và các thế giới đều có thể ở được, có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của vũ trụ luận hiện đại. Bác bỏ nhị nguyên luận của triết học tự nhiên kinh viện, Brunô khẳng định rằng về mặt vật lí, thế giới Trái Đất và thế giới trên trời là đồng nhất với nhau, đều là do đất, nước, không khí, lửa và ête tạo ra. Chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa Platôn mới, Brunô thừa nhận sự tồn tại của linh hồn thế giới, coi nó là nguyên tắc của sự sống và là một thực thể tinh thần, tồn tại trong mọi sự vật, không trừ sự vật nào và tạo thành cơ sở vận động của các sự vật đó. Trong vấn đề này, cũng như nhiều nhà duy vật cổ đại, ông đứng trên lập trường của vật hoạt luận. Những tác phẩm chính: "Về nguyên nhân, bản nguyên và tính thống nhất", "Về tính vô hạn, vũ trụ và các thế giới", vở hài kịch "Cây đèn nến" (1582).

 


Brunô G.