Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CẢM GIÁC LUẬN

thuyết về nhận thức coi cảm giác là nguồn gốc duy nhất của tri thức con người. Tuỳ theo cách hiểu bản chất của cảm giác mà CGL có thể là duy vật hoặc duy tâm. Nếu cảm giác được coi là sự phản ánh thực tại khách quan, là kết quả tác động của sự vật bên ngoài lên các giác quan thì CGL dẫn tới chủ nghĩa duy vật [Lôckơ (J. Locke), Hônbach (P. H. Holbach), Điđơrô (D. Diderot), Henvêtiuyt (C. A. Helvétius), Foiơbăc (L. A. Feuerbach)]. Nếu cảm giác được coi là cái hoàn toàn chủ quan, ngoài cảm giác ra không còn cái gì khác nữa, sự vật chỉ là phức hợp các cảm giác thì CGL dẫn tới chủ nghĩa duy tâm chủ quan [Beckơly (G. Berkeley), Hium (D. Hume), Makhơ (E. Mach), vv.], hoặc đằng sau cảm giác chỉ có "vật tự nó" thì dẫn tới thuyết không thể biết [Kantơ (I. Kant)]. Triết học duy vật biện chứng cho rằng hoạt động nhận thức của con người không thể có được nếu không có cảm giác cung cấp cho con người những dạng tri thức cảm tính. Tuy nhiên, khác với các nhà duy vật – CGL trước đây là đứng trên lập trường của chủ nghĩa kinh nghiệm – các nhà triết học duy vật biện chứng không cường điệu vai trò của cảm giác trong nhận thức, không phủ nhận sự khác biệt về chất của tư duy, nhờ đó, con người nhận thức được bản chất, các thuộc tính và quy luật của các sự vật. Chỉ nhờ sự kết hợp nhận thức cảm tính với nhận thức lí tính trong quá trình hoạt động thực tiễn, con người mới đi được từ hiện tượng đến bản chất sự vật và các quá trình khách quan.