Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
CÁI TUYỆT VỜI

(cg. cái cao cả), phạm trù mĩ học phản ánh trường hợp cái đẹp vượt qua khuôn khổ bình thường của nó, gây nên một xúc cảm thẩm mĩ thể hiện sự quý trọng, sự kính phục ở một mức độ sâu sắc.

Tác phẩm bàn về CTV có ảnh hưởng đầu tiên ở thời kì đầu của kỉ nguyên chúng ta là cuốn "Bàn về cái tuyệt vời" mà người ta nói là của Longgin (Longin). Sau đó, nhiều nhà triết học đã bàn về phạm trù CTV như Kantơ (I. Kant), Hêghen  (G. W. F. Hegel), Checnưsepxki (N. G. Chernyshevskij); những điểm nói trên về CTV phải được hiểu trong hệ thống triết học của các tác giả. Vd. Hêghen coi CTV là ưu thế của ý niệm so với hình thức, là tinh thần vượt khỏi vật chất.

Người ta thường lẫn lộn CTV (cũng gọi là cái cao cả trong mĩ học với cái cao cả trong lĩnh vực đạo đức học), bởi người ta tách CTV ra khỏi phạm trù trung tâm của mĩ học là cái đẹp. Nhiều nhà mĩ học đã trình bày CTV như sự hùng vĩ của thiên nhiên, núi cao, biển cả, bão to, thác lớn, trong đó trình bày con người tự coi mình như một sinh thể yếu ớt và nhỏ bé. Cũng có nhà mĩ học gắn liền những hiện tượng thiên nhiên ấy với ý chí quật cường và niềm tự hào của con người tin tưởng vào sức mạnh của bản thân mình, coi lí tưởng hành động của con người cũng cao cả và hùng vĩ như các hiện tượng tuyệt vời trong thiên nhiên, từ đó mĩ học đôi khi đã đề cập phạm trù cái anh hùng coi như CTV trong đời sống xã hội. Từ góc độ mĩ học, CTV cũng phản ánh cái đẹp cả trong hành vi xã hội, những ý nghĩ, những thái độ và hành động của con người đã vượt qua mức độ bình thường tạo nên sự quý trọng, sự chiêm ngưỡng của xã hội.