Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
BẢN CHẤT VÀ HIỆN TƯỢNG

hai phạm trù triết học phản ánh các mặt tất yếu và phổ biến của mọi sự vật và quá trình trong thế giới. Bản chất là những mặt, những mối liên hệ cơ bản, bên trong của sự vật, còn hiện tượng là sự biểu hiện của những mặt, những mối liên hệ đó ra bên ngoài. Chủ nghĩa duy tâm chủ quan coi bản chất là sự bịa đặt của con người, hiện tượng là sự tổ hợp của các cảm giác.

Chủ nghĩa duy tâm khách quan coi bản chất là cái tinh thần, còn hiện tượng chỉ là cái bóng của nó. Thuyết không thể biết (Bất khả tri luận) coi bản chất là "vật tự nó", không bộc lộ ra qua hiện tượng cho nên không thể nhận thức được. Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng BCVHT tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý thức con người và có mối quan hệ biện chứng với nhau. Mối quan hệ biện chứng giữa BCVHT thể hiện ở chỗ, bản chất bao giờ cũng được bộc lộ ra qua hiện tượng, còn hiện tượng bao giờ cũng là sự biểu hiện của bản chất và chứa đựng thông tin về bản chất. Mỗi sự vật có nhiều trình độ bản chất, còn mỗi bản chất được bộc lộ ra qua nhiều hiện tượng. Con đường của nhận thức là từ nhiều hiện tượng đi đến bản chất, từ bản chất cấp độ một đến bản chất cấp độ hai và cứ thế mãi. Quá trình nhận thức bản chất của sự vật là quá trình tách dần nội dung khách quan của hiện tượng ra khỏi cái vỏ bề ngoài, ngẫu nhiên, để tìm ra những cái bị che lấp đằng sau hiện tượng, tức là nhận thức nội dung và quy luật của sự vật ấy. Xt. Hiện tượng.