Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
ANTINÔMIA

(antinomia - tương phản), hai mệnh đề hay hai phán đoán mâu thuẫn nhau, đối lập, phủ định nhau, nhưng đều có căn cứ như nhau trong quá trình lập luận và đều được thừa nhận là đúng. Phạm trù này xuất hiện từ thời cổ đại với Platôn (Platôn) và Arixtôt (Aristote). Về sau Kantơ (I. Kant) sử dụng để luận chứng cho luận đề triết học cơ bản của mình, theo đó, lí tính không thể vượt ra khỏi phạm vi của kinh nghiệm cảm tính và vì thế không nhận thức được vật tự nó. Theo Kantơ, có 4 A: 1) Thế giới là hữu hạn - thế giới là vô hạn; 2) Mọi cái đều có thể phân chia thành những phần không thể phân chia được nữa - mọi cái đều có thể phân chia được; 3) Có tự do trong thế giới - không có tự do trong thế giới; 4) Có nguyên nhân đầu tiên của thế giới (Thượng đế) - không có nguyên nhân đầu tiên của thế giới. Tiếp thu có phê phán học thuyết của Kantơ, Hêghen (G. V. F. Hegel) khẳng định rằng, A tức là mâu thuẫn (tương phản) tồn tại trong mọi sự vật và mọi khái niệm. Nó xuất hiện với tính biện chứng của quá trình nhận thức, do vậy không thể loại trừ hoàn toàn nó ra khỏi quá trình nhận thức. Chủ nghĩa duy vật biện chứng cho rằng có những mâu thuẫn trong tư duy, đó là sự phản ánh những mâu thuẫn trong hiện thực.