Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
PRUĐÔNG P. J.

 (Pierre Joseph Proudhon; 1809 - 65), nhà triết học, xã hội học, kinh tế học Pháp, có khuynh hướng xã hội chủ nghĩa tiểu tư sản, một trong những người khởi xướng chủ nghĩa vô chính phủ. Pruđông đả kích chế độ sở hữu lớn tư bản chủ nghĩa, mặc dù ông chưa hiểu được nguồn gốc lịch sử của chế độ này; lên án lòng tham lợi của bọn tư bản, nạn cho vay nặng lãi, tệ bóc lột, song cũng phản đối yêu sách đòi xã hội hoá sở hữu, cải tạo xã hội bằng cách mạng và đưa ra tư tưởng cải cách dần dần từ bên trên để đối lập lại. Pruđông coi điều tai hại chủ yếu không phải là quyền sở hữu đối với tư liệu sản xuất, mà là sự trao đổi “không ngang giá”, “không công bằng” những sản phẩm lao động, là lợi nhuận thương nghiệp và lợi tức cho vay. Pruđông muốn tạo ra một xã hội của những người sản xuất nhỏ, mong muốn chế độ sở hữu nhỏ tồn tại mãi, phê phán chế độ sở hữu lớn tư bản chủ nghĩa, song lại có ảo tưởng về một chế độ tư bản chủ nghĩa không có những hậu quả nặng nề đối với nền sản xuất nhỏ như: cạnh tranh, độc quyền, phá sản. Pruđông không hiểu được vai trò của giai cấp vô sản trong xã hội hiện đại, mà chỉ nhìn thấy sự khốn cùng trong sự khốn cùng. Trong tác phẩm “Sự khốn cùng của triết học” (1847), Mac đã phê phán mạnh mẽ tư tưởng của Pruđông và những người theo phái Pruđông là không tưởng và phản động. Những tác phẩm của Pruđông được nhiều người đương thời biết đến là “Sở hữu là gì?” (1840), “Hệ thống những mâu thuẫn kinh tế hay triết học của sự khốn cùng” (1846), vv.

 



Pruđông P. J.