Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
PIAXƠ C. X.

(Charles Sanders Pierce; 1839 - 1914), nhà triết học, lôgic học, toán học và tự nhiên học Hoa Kì, người đề ra  chủ nghĩa thực dụng. Bác bỏ tính khách quan của chân lí, Piaxơ đồng nhất tính chân lí với tính có ích thực tế. Trong bài “Làm thế nào để ý niệm của chúng ta được rõ ràng” (1878), Piaxơ đưa ra cái gọi là “nguyên lí Piaxơ”: ý nghĩa của ý niệm nằm trong những kết quả thực tế của nó. Hàm nghĩa căn bản của chủ nghĩa thực dụng của Piaxơ là dùng kết quả thực tế để giải thích và quy định ý nghĩa. Piaxơ xác định ý nghĩa chỉ tồn tại trong kết quả, không có kết quả thì sẽ không có ý nghĩa và cho đó là một phương thức tư duy mới. Coi khoa học là “sự củng cố niềm tin”, Piaxơ đưa ra ba phương pháp của chủ nghĩa thực dụng: “Phương pháp kiên trì”, “Phương pháp uy tín” và “Phương pháp khoa học”, được quy giản thành “nguyên lí Piaxơ”. Piaxơ là người sáng lập kí hiệu học, những công trình của ông về mặt này có ảnh hưởng lớn tới lôgic toán học và chủ nghĩa thực chứng hiện đại. Ngoài ra, Piaxơ cũng nghiên cứu về lí thuyết xác suất và lôgic quan hệ. Tác phẩm chính “Tuyển tập các bài viết” (1931 - 58) tập hợp các bài viết của Piaxơ sau khi ông mất.