Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
NHỊ NGUYÊN LUẬN

 học thuyết triết học đối lập với nhất nguyên luận, đưa ra không phải một khởi nguyên duy nhất, mà là hai khởi nguyên khác nhau về chất cùng tồn tại song song, nhưng luôn độc lập với nhau, phủ định và đấu tranh với nhau (vật chất và ý thức, thể xác và linh hồn...) làm cơ sở của tất cả những gì tồn tại trong thế giới này. NNL có ý đồ điều hoà chủ nghĩa duy vậtchủ nghĩa duy tâm. Thực chất thì triết học NNL tự mâu thuẫn với bản thân mình, vì không thể giải đáp được minh bạch và triệt để vấn đề cơ bản của triết học (quan hệ giữa vật chất và ý thức, tồn tại và tư duy), quan điểm của họ thiếu nhất quán và cuối cùng thường dẫn đến chủ nghĩa duy tâm. Chẳng hạn, Đêcac R. (R. Descartes) cho rằng có hai thực thể: nhục thể (quảng tính) và linh hồn (tư duy) độc lập với nhau; song để giải thích sự tác động qua lại, sự thống nhất giữa chúng thì ông buộc phải đưa ra khái niệm Thượng đế. Học thuyết đơn tử của Laibnit G. V. (G. W. Leibniz) cũng cho rằng vật chất và ý thức đều là những đơn tử (thực thể) hoạt động song song như hai chiếc đồng hồ đồng điệu, còn Thượng đế là đơn tử (hay thực thể) tối cao, sáng tạo và sắp xếp tất cả những đơn tử thành một hệ thống hài hoà, vv. Chủ nghĩa duy vật biện chứng bác bỏ NNL và khẳng định rằng tính thống nhất của thế giới nằm trong tính vật chất của nó.