Tìm kiếm mục từ trong bộ từ điển bách khoa (4 tập)
Từ khóa
Chuyên ngành
Địa lý
Giải nghĩa
SÔPENHAOƠ A.

(Arthur Schopenhauer; 1788 - 1860), nhà triết học người Đức có tư tưởng duy tâm, phi lí tính, bi quan và duy ý chí. Đối lập rõ rệt với các nhà triết học sau Kantơ Ê. (E. Kant) như Fichtơ I. G. (J. G. Fichte) và Hêghen G. V. F. (F. Hegel). Có thể nói Sôpenhaoơ là người ở ngoài lề của triết học vào thời đại ông. Nhưng nếu đi sâu mà xét thì đó là sự phản ánh tâm trạng hoang mang của giai cấp tư sản vào đầu thế kỉ 19, giai cấp đó không còn niềm tin vào sự vững chắc của lí tính. Mặt khác, người ta nhận thấy ở Sôpenhaoơ có ảnh hưởng của tư tưởng Ấn Độ, đặc biệt là tư tưởng Phật giáo. Theo Sôpenhaoơ, thế giới là “biểu tượng của tôi”, nó bao gồm chủ thể và khách thể, nó là một huyễn tưởng được tạo ra bởi một ý chí mù quáng và phi lí tính. Thân xác là “ý chí đã trở thành trông thấy được”, qua nó người ta phát hiện cái tuyệt đối, cái ý chí duy nhất - cái gốc của mọi sự vật. Trong tác phẩm chủ yếu của ông “Thế giới là ý chí và biểu tượng”, Sôpenhaoơ cho rằng giống như ma thuật một khi gọi lên được các thần linh sẽ làm cho các thần linh đó trở thành vô hại, triết học một khi vạch ra sức mạnh của thế giới và cái bảo vệ nó là ý chí, sẽ làm cho cái ý chí tạo ra mọi đau khổ trở thành vô hại. Sôpenhaoơ cho rằng “dục vọng” gắn liền với khổ, cho nên chủ trương từ bi và diệt dục, khổ hạnh. Sôpenhaoơ cũng ca tụng “Niết Bàn”, tức là xoá bỏ mọi “dục vọng”. Sôpenhaoơ cho rằng, ngoài triết học, nhân loại cần phát hiện ra hai phương thuốc chữa đau khổ, đó là nghệ thuật và đạo đức. Sôpenhaoơ có ảnh hưởng đến Nitsơ F. (F. W. Nietzsche) và nhiều nhà văn cuối thế kỉ 19 và cả thời hiện đại. Các tác phẩm chính: “Thế giới là ý chí và biểu tượng” (1819), “Về ý chí trong giới tự nhiên” (1830), “Luận về ý chí tự do” (1841), “Nền tảng của đạo đức” (1841).

 



Sôpenhaoơ A.